2026, nummer 4
Op de redactievergadering van eind vorig jaar kwam ‘taal’ al snel op de radar als onderwerp om een editie van Th&ma aan te wijden. Velen zijn inderdaad ongerust omdat allerlei studies en enquêtes laten zien dat er een ‘probleem’ is met de taal. Zo blijkt uit de begin september gepresenteerde PISA...
In de ruim vier decennia dat Ann Knaepen werkzaam was in het taalonderwijs, heeft ze de kennis van de moedertaal bij jongeren flink achteruit zien gaan. Maar, schrijft ze, misschien is het nog niet te laat om het tij te keren. Geef leerlingen daarom terug wat we ze hebben ontnomen: duidelijk en g...
Lange tijd leek het vanzelfsprekend om te verwachten dat achttienjarige schoolverlaters redelijk goede lezers zouden zijn. Dat blijkt de laatste jaren niet meer het geval – leesvaardigheidsonderzoeken laten zorgwekkende resultaten zien. Hoe gaat het hoger onderwijs met die veranderende situatie o...
Als mensen niet in hun moedertaal communiceren, gaat een deel van de inhoud verloren, zo toont onderzoek aan. Onderwijs in een vreemde taal vormt dan ook een uitdaging voor alle betrokkenen. Om het toch een meerwaarde te laten zijn, moeten instellingen een weloverwogen en inhoudelijk gefundeerd b...
Een student die het formuleren van een tekst aan een taalmodel overlaat, besteedt meer uit dan het schrijven alleen: ook een deel van het creatieve denkwerk verdwijnt dan uit het leerproces. En toch, schrijft Öznur Karaca, is het tijd dat het hoger onderwijs AI-gebruik bespreekbaar maakt en erken...
Wie gaat studeren, zal het academisch taalregister snel moeten (leren) beheersen. De Vrije Universiteit Brussel heeft hiervoor een uitgebreid ondersteuningsaanbod ontwikkeld. Maar de praktijk laat zien dat er spanning kan zitten tussen wat de instelling en de opleiding beogen en wat zich uiteinde...
Een instelling die taalvaardigheidsontwikkeling als onderdeel van goed onderwijs ziet, dient daar ook organisatorisch naar te handelen. De uitgangspunten moeten doorwerken in curriculum, toetsing en onderwijspraktijk. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak, en daarbij is de rol van leidinggevenden...
Taalontwikkeling is een gedeelde verantwoordelijkheid van instelling, docent en student. Voor de juiste aanpak gelden drie randvoorwaarden: een structureel verankerd beleid, taalontwikkelende didactiek en een ondersteunend leerklimaat. Zo benader je taal niet als een potentieel tekort, maar als e...
Als jongeren opgroeien met een andere taal dan het Nederlands, zien we dat al snel als risico voor hun studiesucces. Maar het kan ook anders, betogen Machteld de Jong en Catherine van Beuningen: door de focus niet te leggen op waar het deze studenten aan ontbreekt, maar juist de talenten en persp...
Goede taalbeheersing is essentieel voor studiesucces, maatschappelijke deelname en kritisch burgerschap, zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van meertaligheid of culturele identiteit. Juist in een tijdperk van AI is het vermogen om taal te gebruiken, te begrijpen en te interpreteren van groot ...
Hoe komt het dat studenten lang niet altijd naar de les komen? Dat is niet louter afhankelijk van hun motivatie, en het is ook niet puur een technisch-administratieve kwestie, schrijft Rick Ikkersheim. Het gaat vooral om de balans tussen onderwijskundige en organisatiekundige randvoorwaarden.
Binnen het Nederlandse hogeronderwijsstelsel zouden hogescholen zich moeten positioneren als regisseurs in een actieve epistemische cultuur van ‘waardevolle’ kennis, schrijft Didi Griffioen. Die cultuur dienen ze zelf mede te ontwikkelen; praktijkgericht onderzoek is daar een prima middel voor.
...Bij de implementatie van een nieuw onderwijsmodel kunnen er spanningen ontstaan. Om te voorkomen dat het bij een papieren ambitie blijft, is het essentieel om deze in kaart te brengen en na te denken over handelingsperspectieven voor de betrokken professionals. Zo kunnen die de juiste keuzes make...
Metingen en rapportages over het welzijn van studenten bieden waardevolle informatie, maar laten niet goed zien hoe dat welbevinden samenhangt met studiesucces. Het lectoraat Studiesucces van de Hogeschool Inholland deed aanvullend onderzoek, om zo meer inzicht te krijgen in die relatie.
Tijdens een lezing stelde een wijs man ooit de vraag of iemand een goede reden kon geven waarom onze moderne samenleving al haar educatieve investeringen concentreerde op de eerste 25 jaar van een mensenleven. Iemand antwoordde schuchter dat dit misschien het geval was omdat jonge mensen het mees...
Docenten in het mbo (middelbaar beroepsonderwijs), hbo (hoger beroepsonderwijs) en wetenschappelijk onderwijs zijn zij-instromers. Het zijn in de regel mensen die expertise hebben opgebouwd in het werkveld of in een wetenschapsgebied, maar geen lerarenopleiding hebben gevolgd die voorbereidt op l...
Universiteiten en hogescholen zijn met hun onderwijs- en onderzoeksactiviteiten in elke samenleving onmisbaar. Ze moeten daarom aan hoge kwaliteitsnormen voldoen en hebben academische vrijheid en institutionele autonomie nodig om hun taken effectief, verantwoordelijk en met een hoge mate van prof...