Artikelen Thema
De afgelopen tien jaar heeft zich geleidelijk maar aantoonbaar een verschuiving voltrokken: studenten zijn steeds minder aanwezig in de collegebanken en lijken überhaupt minder tijd aan hun studie te besteden. Wat betekent dit voor het hoger onderwijs?
Graag stel ik mezelf even aan u voor. Want inderdaad, zoals Huib de Jong in het eerste nummer van dit jaar al aankondigde, heeft Th&ma sinds 2026 een nieuwe Vlaamse (co)hoofdredacteur.
Van opleiding ben ik doctor in de chemie. Naast het doceren van basischemie aan de faculteiten Geneeskunde e...
We moeten opnieuw leren inzien welke waarde aandacht en vrije tijd hebben voor het leerproces en de creativiteit, zegt schrijfster en filosoof Joke Hermsen. Ze pleit daarom voor ‘kairos-plekken’, ruimten waar leerlingen, studenten en werknemers tot reflectie kunnen komen.
Hoever kun je gaan met het samenbrengen van verschillende soorten kennis en verbeelding? De ambitie van X-LAB, het cross-disciplinaire laboratorium van de Universiteit Hasselt, is om nieuwe grenzen te verkennen. Sinds 2015 pioniert het lab met het verbinden van wetenschap, technologie, kunst en a...
Na een enigszins ongemakkelijke persoonlijke gebeurtenis besloot Barbara Baert onderzoek te gaan doen naar de waarderingsgeschiedenis van geestdrift en enthousiasme. Het volgende essay vormt een selectie van passages uit haar boek Enthousiasme. Over geestdrift in de artistieke ruimte.
De slow science-beweging, voortgekomen uit een reeks initiatieven en manifesten in de jaren tien, heeft achteraf gezien maar weinig navolging gekregen. En dat is jammer, schrijft Wim van Saarloos, want er is wel degelijk een groeiend besef dat het systeem vastloopt.
Slow science is geen romantisch pleidooi voor traagheid, betogen Lode De Waele en Maaike Geuens. Het is een pleidooi voor een systeem waarin je weer risico’s kunt nemen, en waarin methodologische zorgvuldigheid niet wordt afgestraft omdat die tijd vraagt.
In het praktijkgericht onderzoek is het vermogen om het juiste moment te herkennen én te benutten cruciaal. Hoewel het zogeheten ‘kairos’ zelf niet planbaar is, is de voorbereiding erop dat wel degelijk.
De slow science-beweging pleit ervoor het hoge tempo van het wetenschappelijk onderzoek te beperken. Jean Paul Van Bendegem nodigt de wetenschappen uit om juist te denken met een waaier van snelheden.
De academische wereld zit vast in een model dat steeds minder relevant is voor de maatschappelijke transities waar we middenin zitten. Gelukkig is de ontsnappingsroute naar een wetenschap die in dienst staat van onze toekomst helder en beschikbaar, schrijft Derk Loorbach.
Wie technologie inzet zonder haar te begrijpen, verliest de regie. Maar mits ingezet met bedachtzaamheid kan kunstmatige intelligentie bij uitstek het gereedschap zijn waarmee ‘slow hope’-onderzoek tot volle wasdom komt, schrijft Antal van den Bosch.
Je moet de tijd durven nemen voor reflectie, want dat verhoogt de robuustheid en betrouwbaarheid van resultaten, zegt moleculair bioloog Bart De Strooper. ‘Zonder reflectie verliest wetenschap aan diepgang. En precies die ruimte staat vandaag onder druk.’
De auteurs van het boek De tussenruimte houden een betoog voor collectieve verantwoordelijkheid en voor een dialoog over het hogeronderwijsstelsel. Volgens Jeroen Huisman is die ruimte beter gevuld dan verondersteld, maar zouden we haar effectiever moeten inrichten.
De aanpak van complexe maatschappelijke kwesties vraagt om vormen van samenwerking die wetenschap combineren met praktijkkennis. Maar hoe organiseer je die? En wanneer zijn ze effectief?
In de Verenigde Staten valt de regering-Trump het diversiteitsbeleid van universiteiten aan, weert ze bepaalde thema’s en zelfs termen uit wetenschappelijk onderzoek en grijpen sommige staten rechtstreeks in de curricula en handboeken in. Dit zijn extreme praktijken die hopelijk nergens navolging...
Het constructivisme is het dominante paradigma in het hoger onderwijs geworden. Het gaat om kennis- of leertheorieën waarin het actief opbouwen van kennis en inzichten door de lerende centraal staat, daarbij voortbouwend op bestaande kennis en geleid door nieuw opgedane ervaringen. Belangrijk is ...
Een leeromgeving in het hoger onderwijs is pas echt sociaal veilig als dat voor iedereen het geval is: als alle studenten dezelfde kans krijgen om zich te ontwikkelen en succesvol te zijn. En als alle studenten het gevoel hebben er daadwerkelijk bij te horen.
Dat een veilige leeromgeving voor studenten en medewerkers in het (hoger) onderwijs van het grootste belang is, mogen we als vanzelfsprekend aannemen. Als normatief uitgangspunt zal het immers door weinigen worden betwist. Hoe aan deze standaard te voldoen is evenwel in de voorbije decennia een g...
Veiligheid ontstaat pas echt als iedereen zich gezien voelt, en als iedereen zich verantwoordelijk voelt voor het welzijn van de ander. Amanda van Casand en Roland van der Poel beschrijven wat ervoor nodig is om die situatie binnen een onderwijsinstelling te borgen.
De uitdaging voor het hoger onderwijs, betoogt Saniye Çelik, is het ontwikkelen – en institutioneel verankeren – van een cultuur van warme zakelijkheid: een omgeving waarin mensen elkaar met respect aanspreken op gedrag en kwaliteit, en waarin fouten bespreekbaar zijn zonder personen af te schrij...
Het creëren van psychologische veiligheid in het hoger onderwijs mogen we niet reduceren tot een intern optimalisatievraagstuk, betoogt Katleen De Stobbeleir. Een veilige leeromgeving is immers geen extraatje, maar de bodem waarop alles rust.
Juist voor studenten met mentale problemen, die vaak discriminatie en uitsluiting ervaren, is een veilige leeromgeving essentieel voor studiesucces. Uit angst voor stigmatisering houden zij hun problematiek veelal geheim – met alle gevolgen van dien. De Hanze ontwikkelde daarom een instrument om ...
Een veilige leer- en werkomgeving in het hoger onderwijs realiseer je niet met huisregels en protocollen alleen. Een effectieve aanpak vraagt om een integrale benadering. Hoe pakken universiteiten dit aan, en welke inzichten hebben ze daarbij de afgelopen jaren opgedaan?