2021, nummer 3

In de kennisbank van TH&MA HOGER ONDERWIJS  (TH&MA) zijn artikelen opgeslagen van verschillende jaargangen. Als abonnee kunt op verschillende manieren in het archief zoeken: op trefwoord en vrij op zoekterm. U treft de artikelen aan als opgemaakt PDF-document.

Om van de kennisbank gebruik te maken moet u zich eerst registreren  Daarna kunt u inloggen. Heeft u nog vragen? Kijk eerst op de pagina met veelgestelde vragen.

Heeft u hulp nodig, stel dan uw vraag aan: helpdesk@instondo.nl.



Hoofdredactioneel - Yes, we are all individuals!

Sijbolt Noorda

Laat me beginnen met een paar herkenbare generalisaties. In ons soort landen horen sociale fragmentatie, een onbekommerde subjectivering en een bij voorkeur onbelemmerde keuzevrijheid tot de belangrijkste karakteristieken van de sociale werkelijkheid. De digitale versie van die werkelijkheid is dankzij een sterke drang tot zelfexpressie en laagdrempelige toegang tot snelwerkende communicatieplatforms een ware kasba geworden van individuele waarnemingen, meningen en tegenwerpingen. Wie daar snel handelt en creatief de aandacht trekt scoort hoog, anders dan wie de tijd neemt en de nuance verkiest. Deze digitale realiteit is op haar beurt effectief werkzaam in de analoge wereld, als motor en maatstaf, met gelijkaardige gevolgen, waarvan uitvergroting, versnelling en vergroving opvallende kenmerken zijn en jezelf zijn het hoogste ideaal. Alles conform de roep van de massa uit Monty Python’s Life of Brian: Yes, we are all individuals!!

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Hoofdredactioneel

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid | Redactioneel

Interview - Ineke Sluiter

Elma Drayer | Ineke Sluiter

De president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen wil niet somber doen over de academische vrijheid in Nederland. Zo treurig is het daar volgens haar niet mee gesteld. En dat een nieuwe generatie studenten kritisch kijkt naar de canon en het curriculum juicht ze alleen maar toe. ‘Meestal levert het prachtige discussies op. En een enkele keer gaat het mis.’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Interview

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Het verschil tussen vrije meningsuiting en academische vrijheid

Antoon De Baets

De ene vrijheid is de andere niet

Vrije meningsuiting en academische vrijheid hebben gemeenschappelijke elementen. Maar wie ze losjes aan elkaar gelijkstelt, maakt volgens Antoon De Baets een denkfout. Vanuit vier perspectieven laat hij zien waar de twee van elkaar verschillen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Meningen zijn geen feiten, feiten geen meningen

Patrick Loobuyck

Academische verantwoordelijkheid in het post-truth-tijdperk

De academische vrijheid staat onder druk, zowel van buitenaf als van binnenuit. Dus moeten wetenschappers niet gaan zitten kniezen, zegt Patrick Loobuyck, maar onversaagd gebruik blijven maken van hun vrijheid en onderscheid maken tussen feit en opinie. ‘Facts matter, en daar moeten we met z’n allen blijven op hameren.’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Column - Academische blijheid

Jeroen Huisman

Omdat ik zelf niet zoveel verstand heb van academische vrijheid, stak ik mijn licht op bij dr. Menno A.H. Ruisje van de Universiteit van Harderwijk, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Herstappe. Hij is een deskundige op het genoemde terrein. Onder het genot van een bakkie freedom roast-koffie mocht ik hem interviewen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Column

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid | Column

De misleidende suggestie van een veelkleurige wereldkaart

Sijbolt Noorda

Omgaan met veranderingen

Bij gebrekkige academische vrijheid denken we al snel aan autoritaire regimes die zich mengen in universitaire aangelegenheden. Maar we moeten ook naar onszelf kijken, zegt Sijbolt Noorda. ‘Onze rol op het wereldtoneel wordt aanzienlijk geloofwaardiger als we in eigen huis in staat blijken de grif beleden autonomie van hogeronderwijsinstellingen op voorbeeldige wijze te beschermen.’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

On academic responsibility

Chris Brink

The counterpart of academic freedom

We used to believe that a strong answer to the ‘What are we good at?’ question would suffice also as an answer to the ‘What are we good for?’ question – but this is not the case. Universities should have a voluntary commitment to deploy their academic expertise towards addressing societal challenges, argues Chris Brink.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Opinie - Dat mogen we niet normaal vinden

Koen Lemmens

Wij, academici, hebben de gewoonte om naar academische vrijheid te kijken met een juridische bril. Dan kom je al snel uit bij de klassieke vragen: waarin verschilt de academische vrijheid van de vrijheid van meningsuiting? Wie kan ze inroepen en in welke omstandigheden? Tegen wie kunnen we ze afdwingen? Dat zijn belangrijke thema’s, waar anderen in dit nummer dieper op ingaan. Maar we mogen ons niet verkijken: academische vrijheid is niet alleen een recht, het is ook een attitude. En daar moeten we ons voldoende van bewust zijn.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Opinie - Voor je het weet doe je eraan mee

Sara Polak

Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, twitterde op 18 juni een prikkelende retorische vraag: ‘Laten we het knetteren in debat bij botsende meningen in Leiden of moeten we het hebben van klachten en onderzoekjes?’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Opinie - Wetenschappers tegen wetenschap

Jessica Roitman

Verdedigers van de boycot van Israëlische universiteiten – een beweging die onlangs steun kreeg door de handtekeningen van zo’n zeshonderd academici aan Nederlandse hogeronderwijsinstellingen – menen dat zij collega-wetenschappers kunnen oproepen om Israëlische universiteiten te boycotten zonder de academische vrijheid op enigerlei wijze te ondermijnen, inbreuk te maken op de academische cultuur of de vrije stroom van ideeën te belemmeren. Dat is hypocriet. Want het middel dat zij gebruiken om hun doel – het verbeteren van de omstandigheden van de Palestijnen – te bereiken beperkt wel degelijk de academische vrijheid van anderen. De boycotbeweging vergiftigt het debat in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en nu ook in Nederland, en streeft ernaar banden tussen Israëlische universiteiten en hun collega-instellingen elders te verbreken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Opinie - Een promotie als lakmoesproef

Meindert Fennema

Binnen de afdeling Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam was er in mei enige beroering. Mijn collega Sarah de Lange zag Vizier op Links op zich gericht. Op 26 april had deze site een artikel gepubliceerd onder de titel ‘Sarah de Lange, PvdA-wetenschapper en ploegmaat van Kafka’.1 De auteur van dat artikel wees erop dat De Lange een leerstoel bekleedt, gesponsord door de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk instituut van de Partij van de Arbeid. Het artikel bevatte geen feitelijke onjuistheden. Ook de conclusie van het artikel was niet onjuist: ‘Alles wat Sarah de Lange zegt en beweert, moet met de context van dit artikel worden geïnterpreteerd. Sarah de Lange is evident een linkse wetenschapper die samenwerkt met linkse activisten (Kafka [Kollektief Anti-Fascistisch en Kapitalistisch Archief]) en betaald wordt door een linkse partij (PvdA).’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academische vrijheid en verantwoordelijkheid

Leren van een alumnus naar keuze

Lidewey van der Sluis

Onderwijsinnovatie bij Nyenrode

In het coronajaar 2020 zag ook Nyenrode Business Universiteit zich gedwongen haar onderwijs volledig digitaal in te richten. Om te blijven voldoen aan de eigen doelstellingen en niet te hoeven inleveren op de leerervaring van haar studenten, ontwikkelde de instelling een nieuwe onderwijsvorm. Met succes.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Innovatie

De waarde van een luisterend oor

Paul Herfs | Henri van Montfort | Jeanette van Rees | Martie Wagenaar

De aanpak van ongewenst gedrag in het hoger onderwijs

In 2020 gingen vier universitaire vertrouwenspersonen met pensioen. Op persoonlijke titel vertellen zij wat deze functie door de jaren heen heeft betekend, waar en waarom het soms nog steeds misgaat. Hoe zou het beter kunnen, en wat is daarvoor nodig?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personeelbeleid | Personen en Instellingen

Doorbreek het taboe rond grensoverschrijdend gedrag

Sara Drieghe

Het belang van een laagdrempelig aanspreekpunt

Haar werk als vertrouwenspersoon aan de UGent leverde Sara Drieghe een bijzondere inkijk in factoren die mentaal welbevinden in een academische omgeving kunnen beïnvloeden. Nu doet ze aanbevelingen: ‘Laat werken aan welzijn een blijvend engagement zijn dat deel uitmaakt van het dna van de onderwijsinstelling.’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personeelbeleid | Personen en Instellingen

Boekbespreking - Worstelen en bovenkomen

Pim Breebaart

Pieter Slaman:
De glazen toren. De Leidse universiteit 1970-2020

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Boekbespreking

Trefwoorden: Boeken en Bladen

Boekbespreking - Het minst onbetrouwbaar

Izaak Dekker

Keith Morrison:
Taming Randomized Controlled Trials in Education. Exploring Key Claims, Issues and Debates

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Boekbespreking

Trefwoorden: Boeken en Bladen

Boekbespreking - De dienstbare universiteit

Huib de Jong

Chris Brink (red.):
The Responsive University and the Crisis in South Africa

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Boekbespreking

Trefwoorden: Boeken en Bladen

Boekbespreking - De noodzaak van verduurzaming

Albert Pilot

Gerard Donkers (in samenwerking met Kring Andragologie van de Universiteit van Amsterdam):
Naar een leefbare aarde. Verduurzamen vanuit veranderkundig perspectief

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Rubriek: Boekbespreking

Trefwoorden: Boeken en Bladen | Duurzaamheid