2014, nummer 5

-Het is stil in onderwijsland, interview met WRR-onderzoeker Peter van Lieshout
-Het profijt als je beter bent opgeleid
-Creativiteit gevraagd
-Bij Nyenrode staan het onderwijs en de docent voorop
-Waar zijn we eigenlijk bang voor?
-Nog altijd zijn er obstakels
-De overheid, de onderzoeker en de professional
-Hoe komen hogeronderwijsinstellingen aan hun geld?
-Het woud der verwachtingen
-Rust zonder stilstand
-Decaan zonder geld
-De prijs per student
-Wat spenderen we aan onderwijs & ontwikkeling?
-Kwaliteit heeft een prijs
-De opmars van de academische entrepeneur
-Een parcours van hoepeltjes
-Jet, graag een onsje meer
-Bezuinigingslessen

Hoofdredactioneel

Sijbolt Noorda

Cijfers liegen niet. Landen en regio’s met een goed opgeleide beroepsbevolking gaat het beter dan daar waar het scholingsniveau lager ligt. Wie zich wil voorbereiden op een welvarende toekomst doet er goed aan in onderwijs te investeren. Een land dat dit nalaat zal er ooit een prijs voor betalen. Klagers over de hoge kosten krijgen steevast het belegen citaat om de oren: “If you think education is too expensive, try ignorance.”

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Redactioneel

Het is te rustig in onderwijsland

Elma Drayer

Wat moet er gebeuren om het hoger onderwijs gereed te maken voor de 21ste eeuw? Hoe maak je er een werkelijk innovatief, lerend systeem van? ‘We zouden best op dezelfde voet kunnen doorgaan’, zegt Peter van Lieshout. ‘Maar daar betalen we wel een prijs voor.’

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Het profijt als je beter bent opgeleid

Wim Groot & Henriette Maassen van den Brink

Bijna alles waaraan we in ons leven en in de samenleving waarde hechten, hangt samen met opleiding- sniveau. Dat begint met het inkomen. De economische wetenschap kent – in tegenstelling tot de natuurwetenschap – geen constanten. Daardoor verschillen economen van mening over de omvang van effecten van bepaald beleid en over de wenselijkheid ervan. Over ten minste één ding zijn ze het wel eens: het financiële rende- ment van onderwijs is hoog. Vele tientallen onderzoeken laten zien dat het reële – dat wil zeggen voor inflatie gecorrigeerde rendement – van een jaar onderwijs 7-9 procent bedraagt. Volgens Education at a Glance 2014 van de OECD (Organisation for Economic Cooperation and Development) is het private rendement op hoger onderwijs in Nederland voor mannen 7,2 procent en voor vrouwen 7,0 procent.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kwaliteit

Creativiteit gevraagd

Eric Halsberghe

De zoektocht naar vernieuwende invalshoeken voor de financiering van het hoger onderwijs begint met het in kaart brengen van de kenmerken van een goed financieringssysteem en van te vermijden mechanismen. Nieuwe inzichten ontstaan door het tijdsperspectief te verruimen en de context te verbreden. Invalshoeken voor nieuwe en vernieuwende benaderingen zijn: het vereenvoudigen van de financieringssystemen, het bevorderen van
de zelfregulatie, het belang van onderzoek en de integratie ervan in het onderwijs, de samenwerking met andere organisaties, het goedkoper maken van het onderwijs en met be- staande middelen méér realiseren voor welvaart en welzijn. Toekomstgerichte benaderingen vereisen dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt: de overheid, het hoger onder- wijs, het bredere maatschappelijk netwerk, het werkveld en de student zelf.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Een parcours van hoepeltjes

Dirk Jan van den Berg

iscussie over de bekostiging van universiteiten doet altijd de oren spitsen, uiterste waakzaamheid is geboden. Waarom eigenlijk? Algemeen geloof is dat universiteiten bekostigd worden op basis van studentenaantallen. Dat is waar en niet waar.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Bij Nyenrode staan het onderwijs en de docent voorop

Miša Džoljic

Het enige terughoudendheid schrijf ik over de bekos- tiging van het hoger onderwijs. Natuurlijk wil ik een geluid laten horen dat past bij een private instelling als Nyenrode, maar ik voel me er ongemakkelijk bij. Ik ben opgeleid aan verschillende gesubsidieerde universiteiten en ik heb daar veel profijt van gehad. Ik voel me als de politicus die ons opzadelde met de balkenendenorm en nu een veelvoud in het bedrijfsleven verdient. Ingewikkeld dus.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Waar zijn we eigenlijk bang voor?

Hans Vossensteyn

Hoewel het kabinet met enkele oppositiepartijen over- eenstemming heeft bereikt over de omvorming van de huidige studiefinanciering tot studievoorschot, blijven tegenstanders het nieuwe stelsel onder vuur nemen. De argumenten zijn genoegzaam bekend. Studeren wordt te duur voor studenten uit zwakkere milieus. Wij mogen jongeren niet laten starten met een studieschuld. Studenten zullen vluchten naar het buitenland om geen collegegeld te hoeven betalen of om de aflossing van de studieschuld te ontlopen. Het is de vraag of deze zorgen gegrond zijn en of meer internationale dynamiek juist niet wenselijk is.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Jet, graag een onsje meer!

Renk Roborgh

De Wet studievoorschot hoger onderwijs geeft veel stof voor discussie. De opbrengsten liggen waarschijnlijk tussen de 650 miljoen en een miljard euro, al naargelang je zou willen liegen met statistieken. Gemakshalve gaan we maar uit van een bedrag van rond de 800 miljoen. Minister Jet Bussemaker van onderwijs, cultuur en wetenschap verzamelt ideeën door via een HO-tour vijf regiobijeenkomsten te organiseren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Nog altijd zijn er obstakels

Tine Hufkens, Kristel Bogaerts, Bérénice Storms & Gerlinde Verbist

Participatie aan het hoger onderwijs wordt mede ondersteund door financiële tegemoetkomingen aan studenten en de gezinnen waartoe ze behoren. Het gaat dan om studietoelagen, kinderbijslagen en fiscale voordelen. Hoe sociaal doelmatig zijn die? In de eerste plaats onderzoeken we hoe kostendekkend deze tegemoetkomingen zijn, waarbij we onderscheid maken tussen studie- en leefkosten. Ten tweede bekijken we hoe de tegemoetkomingen verdeeld zijn over de bevolking en wat hun impact is op armoede.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

De overheid, de onderzoeker en de prikkels

Barend van der Meulen

Elke bestuurder komt vroeg of laat voor de vraag te staan hoe het beschikbare geld te verdelen. In een recent rapport voor de Europese Commissie pleiten experts ervoor om maximaal 40 procent te verdelen via een competitie tussen onderzoekers. Studies naar onderzoeksfinanciering geven weinig onderbouwing voor wat een goede aanpak is. Een andere benadering van het vraagstuk levert meer inzicht op in de effecten van onderzoeksfinanciering en biedt nieuwe uitdagingen aan het wetenschapsbeleid.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden:

Het woud der verwachtingen

Dirk Smits

Het verrichten van onderzoek is al twintig jaar een van de drie decretale opdrachten van de hogescholen in Vlaanderen. In 2013 werden alle academisch gerichte bachelor- en masteropleidingen (behalve die in de kunsten) geïntegreerd in de universiteiten; de hogescholen boden enkel nog professionele bachelorop- leidingen aan. Dit veranderde niets aan de opdracht tot het verrichten van onderzoek. Wel kwam de focus voor de hogescholen volledig te liggen op het praktijkgericht onderzoek.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Rust zonder stilstand

Arne Brentjes

Tot de opmerkelijkste bepalingen in de Hoofdlijnenakkoorden die de vereniging van universiteiten (VSNU) en de Vereniging Hogescholen eind 2011 sloten met het ministerie van onderwijs, hoort de afspraak dat het eerste studiejaar wekelijks minstens twaalf contacturen telt. Het opmerkelijke was dat universiteiten en hogescholen dezelfde norm afspraken, terwijl zij flink verschillende normbedragen per student krijgen (6567 respectievelijk 8189 euro). Dat roept de vraag op welk kos- tenbewustzijn aan de akkoorden ten grondslag ligt – een vraag die zich wel vaker opdringt bij de toenemende be- moeienis van de politiek met de sector.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering | Prestatieafspraken

Decaan zonder geld

Bauke Oudega

Kun je als faculteitsbestuurder de wetenschappelijke prestaties van vakgroepen en dus van de faculteit en universiteit omhoogstuwen – gezien de wijze waarop de eerste geldstroommiddelen worden toegewezen? Ja, dat kan. Interessanter wellicht: het bestuur kan een omslag teweegbrengen in de dynamiek binnen een faculteit. In het klassieke verdeelmodel voor eerstegeldstroommiddelen, ofwel het inputmodel, krijgt de faculteit een bedrag van de universiteit. Die verdeelt de beschikbare middelen volgens een bepaald model over de faculteiten. Dat model bevat doorgaans parameters die het Rijk ook gebruikt bij
de toedeling van middelen aan de universiteiten. Het jaarlijkse bedrag dat een faculteit ontvangt bevat in de regel een onderwijscomponent (aantal eerstejaars, ingeschreven studenten, behaalde diploma’s), een onderzoekscomponent (wetenschappelijk personeel uit de tweede geldstroom, promoties), en een aantal vaste voeten (voor onderwijs, onderzoek en infrastructuur). Het faculteitsbestuur ontvangt dit bedrag als lumpsum en bekostigt hieruit onderwijs, onderzoek en ondersteuning.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

De prijs per student

Michel de Bekker

In 2009 schreef de toenmalige minister van onderwijs Ronald Plasterk in een brief aan de Tweede Kamer: “(...) is aan de orde gekomen dat de VSNU [Vereniging van Universiteiten] en ik verschillende zienswijzen hebben ten aanzien van de berekening van de onderwijsuitgaven per student in het wetenschappelijk onderwijs”. Vervolgens meldde hij dat overleg had plaatsgevonden met de VSNU om de verschillen in kaart te brengen en te analyseren. Hij sloot de brief af met de mededeling: “Zowel de VSNU als ik kunnen ons vinden in het feit dat verschillen blijven bestaan. Ik acht daarbij de berekeningswijze van OCW [onderwijs, cultuur en wetenschap] de meest adequate.” Het klonk als: ik heb gelijk en ik sluit hiermee de discussie.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Bezuinigingslessen

Jeroen Huisman

Als financieel adviseur kom ik graag bij de mensen thuis. Zo was ik laatst op bezoek bij de Universiteit van Harderwijk om het college van bestuur met raad bij te staan. Het probleem dat de le- den me voorlegden betrof een niet-sluitende begroting. Dit doet zich uiteraard veelvuldig voor de laatste jaren, omdat overheden klaarblijkelijk zonder al te veel protesten van kiezers en nauwbetrokkenen kunnen korten op het hoger onderwijs en onderzoek.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Datarubriek

Ann Peters, Karen Vandevelde, Reinout van Brakel, René Hageman

In de tweede aflevering van Th&ma’s nieuwe datarubriek draait het om onderzoeksfinanciering. Hoeveel belang hechten de Vlaamse en Nederlandse overheden aan Research & Development? Preciezer: hoeveel geld hebben ze ervoor over in deze tijden van besparingen?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Kwaliteit heeft een prijs

Ann Demeulemeester

De vraag van het Vlaamse hoger onderwijs naar lastenvermindering, meer vertrouwen en meer efficiëntie in de externe kwaliteitszorg vindt gehoor. Minister van onderwijs Hilde Crevits en de taskforce hebben een voorstel klaar om de overstap te maken naar instellingsaccreditatie. Straks moeten hogescholen en universiteiten zelf aantonen dat ze over de hele breedte een kwaliteitsbeleid voeren. Dat is zowaar geen besparingsoperatie.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

De opmars van de academische entrepeneur

Mirjam Leloux, Florentin Popescu & Andries Koops

Onze kenniseconomie vraagt in toenemende mate dat universiteiten, als nieuwe aanjagers van regionale innovatie, hun kennis valoriseren: de entrepreneurial university ontstaat (Etzkovitz, 2003). Valorisatieactiviteiten van ondernemende universiteiten omvatten de volgende activiteiten (Tijsen, 2006): kennisoverdracht (bijvoorbeeld in consultancy of contractonderzoek), technologieoverdracht (bijvoorbeeld het uitgeven van octrooien), en overdracht van producten en diensten via spin-offs.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Boeken en bladen

Pim Breebaart, Ib Waterreus, Jeroen Huisman

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Redactioneel