2013, nummer 4

Het afleggen van verantwoording door de besturen van hoger- onderwijs instellingen is niet meer weg te denken. In deze uitgave van TH&MA enkele beschouwingen over goed bestuur en governance. Met onder meer:

- De nieuwe Code goed bestuur hogescholen

- ‘Verkeerde’ autonomie voor onderwijsbesturen

- Planlast in het hoger onderwijs

- De beïnvloedingsstrategie van studentenvertegenwoordigers

- Kwaliteit en toezicht in hoger onderwijs en bve-sector

Aanpak probleemoplossing achterblijvend studiesucces

Fred Verbeek, Yolande Emmelot

Het Domein Opvoeding en Onderwijs (DOO) van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) benaderde het Kohnstamm Instituut om een oplossing te vinden voor het achterblijvende studiesucces bij een aantal opleidingen in het domein. Ondanks een reeks maatregelen was er nog sprake van veel studieuitval en studievertraging, ook in de hoofdfase. Bovendien was niet duidelijk in hoeverre de maatregelen een bijdrage hebben geleverd aan de reductie van het probleem. DOO had behoefte aan meer duidelijkheid over oorzaken van het probleem en effectieve maatregelen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bestuur

Goed bestuur

Duco Adema

Het afleggen van verantwoording door de besturen van hoge- ronderwijsinstellingen is net als die van talloze andere semi- publieke organisaties niet meer weg te denken. Goed bestuur omvat de verantwoording aan peers zoals tijdens accreditaties, verantwoording aan stakeholders, zoals vertegenwoordigers van de werkvelden, en verantwoording aan studenten zoals onder andere tot uiting komt in de Nationale Studenten Enquète. Toch blijft er een spanningsveld tussen enerzijds de verwachtingen van vooral politiek en media en anderzijds wat bestuurders kunnen waarmaken, vooral in tijden van incidenten. In deze uitgave van TH&MA enkele beschouwingen over goed bestuur en governance.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bestuur | Redactioneel

De nieuwe Code goed bestuur hogescholen

Cor van Montfort & Aldert Jonkman

De uitgangspunten voor bestuur en intern toezicht van hogescholen (hun governance) liggen vast in de wet, in het bij- zonder in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Maar al geruime tijd geleden (commissie Glasz, 2000) is vastgesteld dat er behoefte bestaat aan een aanvullende set van afspraken die de ruimte overbrugt die bestaat tussen wettelijke bepalingen, die vaak globaal van aard zijn, en de opgaven en uitdagingen van alle dag waarvoor de instellingen zich gesteld zien. 1

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bestuur

De nieuwe governancecode van de hbo-raad

Chiel Renique

Ongetwijfeld ingegeven door veel media-aandacht voor financiële uitglijders van bestuurders van (semi-)publieke instellingen, wordt bij goed bestuur relatief veel aandacht geschonken aan financieel risicomanagement. Ook de salarissen van bestuurders is een geliefd onderwerp. Daardoor raakt de zorg en governance ten aanzien van de primaire taak van de instelling vaak onderbelicht.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kwaliteit

‘Verkeerde’ autonomie voor onderwijsbesturen

Prof.dr. Edith Hooge

Recent is in politiek en samenleving het inzicht ontstaan dat onderwijsbestuur ertoe doet voor onderwijskwaliteit. Schoolbesturen worden meer dan ooit verantwoordelijk gehouden voor de kwaliteit van hun onderwijs en de opbrengsten ervan. Tegelijkertijd zoekt de landelijke politiek naar aanleiding van bestuurlijke incidenten, koortsachtig antwoord op de vraag hoe de in de beeldvorming zeer autonome onderwijsbesturen zodanig in de tang kunnen worden gehouden dat financiële debacles, wanbestuur, gebrekkig toezicht en zelfs fraude worden voorkomen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bestuur

Planlast in het hoger onderwijs

Adelien Decramer, Filip De Rynck, Jolien Dewaele en Ellen Wayenberg

Europese hogescholen en universiteiten zijn gevat in gemeenschappelijke hervormingen. Ze kregen een grotere instituti- onele autonomie (inclusief nieuwe organisatievormen van leiderschap en governance). Het hoger onderwijs expandeerde en diversifieerde. Er kwam een harmonisatie van structuren en programma’s (Bologna-verklaring).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

De beïnvloedingsstrategie van studentenvertegenwoordigers

Michiel Horsten

In discussies over governance worden hogeronderwijsinstellingen al te dikwijls louter door een instrumentele bril bekeken. Nochtans zijn ze meer dan dat, het zijn kleine politieke subsystemen. Studentenparticipatie is een wezenlijk element van de governance van het Vlaamse hoger onderwijs. In dit artikel wordt bestudeerd hoe studentenvertegenwoordigers het beleid van hun hogeschool op instellingsniveau trachten te beïnvloeden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Medezeggenschap | Studentenbeleid

Kwaliteit en toezicht in hoger onderwijs en bve-sector

Theo Douma

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is zowel in de sector hoger onderwijs als die van de sector beroeps- en volwassenenonderwijs (bve) verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en het toezicht daarop. Het zou daarom voor de hand liggen als er in beide sectoren op een vergelijkbare manier toezicht wordt gehouden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kwaliteit | Toezicht

Onderzoek in het hbo

Jos Willems

In korte tijd is onderzoek aan hogescholen een ingeburgerd fenomeen geworden in Nederland. Dat heeft uiteraard consequenties voor het onderwijs. Dat is een van de belangrijkste redenen waarom de overheid de hogescholen deze taak (en beperkte middelen daarvoor) heeft toegekend. Wat die consequenties moeten zijn is nog een zoektocht. Vooralsnog lijkt het erop dat hogescholen hun onderwijs enten op dat van universiteiten: studenten de principes van wetenschappelijk onderzoek bijbrengen. In dit artikel wordt betoogd dat dit niet de bedoeling is geweest en dat het meer dan twijfelachtig is of daarmee de betere professionals verkregen worden die iedereen beoogt.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Excellentie nader onderzocht

Mirjam Bok, Ada Kool en Karin Scager

Het afgelopen decennium hebben speciale ‘honoursprogramma’s’ voor excellente studenten een vlucht genomen. Instel- lingen in het hoger onderwijs zijn ervan overtuigd geraakt dat er meer geïnvesteerd moet worden in onderwijs, kennis, innovatie en ondernemerschap zodat de Nederlandse economie in internationaal verband kan blijven concurreren. Het hoger onderwijs speelt daarbij een cruciale rol door meer te differentiëren en studenten optimaal uit te dagen het beste uit zichzelf te halen. Tot op heden was in Nederland echter weinig onderzoek gedaan naar excellentie en de effecten van honoursonderwijs en naar de manier waarop het onderwijs voor deze studenten het best kan worden ingericht.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden:

Het onderzoekcoconmodel

Hans Uijterwijk

Eind juni 2013 werd in het gebouw van de Vereniging Hogescholen in Den Haag de Stichting Kennisontwikkeling in stilte opgeheven. In april 2001 werd deze stichting door het bestuur van de HBO-raad in het leven geroepen. Tot eind 2006 werd door het bestuur ervan de aanvragen voor lectoraten van hogescholen beoordeeld en werden vervolgens geld- middelen, conform de trekkingsrechten, toegekend.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

De partner-universiteit: een nieuw appèl op universiteiten en afgestudeerden

Chiel Renique

Na een lange loopbaan, eerst binnen het onderwijs en de laatste 25 jaar als secretaris onderwijs bij VNO-NCW en MKB-Nederland, denk je wel eens, wat is er nu in al die jaren veranderd en wat niet? Wat bijvoorbeeld niet is veranderd zijn de klachten van docenten over de nieuwe generatie studenten, dat is van alle tijden. Wat wel is veranderd, is de kijk vanuit de samenleving op de rol van universiteiten. Achtereenvolgens wil ik behandelen: de aard van de verschuiving in positionering, de opkomst ervan in Europees en nationaal beleid, de impact ervan op het appèl dat op universiteiten en afgestudeerden wordt gedaan.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bedrijfsleven-Hoger Onderwijs

Wat eten we vandaag: geaccrediteerde stampot

Jeroen Huisman

De Amsterdamse chefkok Ron Blaauw kwam dit voor- jaar in het nieuws, omdat hij vrij onverwacht zijn twee Michelin-sterren inleverde en besloot zijn menu rigou- reus te veranderen. Hij was overigens niet de eerste, want enkele jaren eerder leverden Danny Nolet en Suzanne en Michel Kagenaar al hun ster in, omdat ze niet tevreden waren met de impact die de Michelin-accreditatie had op het menu, de prijzen en de clientèle. Kortom, goede voorbeelden van situaties waarin deze culinaire ondernemers de lastige keuze hebben moeten maken tussen een prestigieuze validatie met de verplichting om naar de Michelin-pijpen te moeten dansen ver- sus het achterwege blijven van een internationale erkenning, maar de vrijheid om een restaurant naar eigen inzicht in te richten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Gezocht: Aanjagers innovatief beroepsonderwijs

Frans de Vijlder, Marion Rozema

De economische recessie laat een gure wind waaien door het investeringsbeleid van de overheid. De tijd van goed gevulde subsidiepotten voor innovatie in het beroepsonderwijs is voorbij. Toch is de roep om beter beroepsonderwijs niet verstomd. Volgens de Rijksbegroting 2014 van OCW moeten we van goed naar excellent om tot de top vijf van onderwijslanden te horen. Wat betekent dit voor het innovatieklimaat in de komende jaren?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Boeken en bladen

Ib Waterreus

Pedro de Bruyckere & Casper Hulshof (2013)
Jongens zijn slimmer dan meisjes (en andere mythes over leren en onderwijs)

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Boeken en Bladen