2013, nummer 2

Het mbo, een nadere kennismaking

INHOUD:
- Het mbo tussen onderwijs en arbeidsmarkt
- Pleidooi voor een toekomstbestendig mbo/ROC
- Sectorkamers: toekomst van het overleg bedrijfsleven en beroepsonderwijs
- Beroepsgericht examineren in het middelbaar beroepsonderwijs
- De waarde van mbo-4 opleidingen op de arbeidsmarkt
- Binnen een hbo-bachelor zijn Ad-programma’s op hun plek
- De ambities van de mbo-student
- Zijn verschillen échte verschillen?
- Regie op samenwerking en leerproces in vijf modaliteiten
- Docent zijn in het middelbaar beroepsonderwijs
- Kijken naar kwaliteit van leiderschap
- Hoger beroepsonderwijs in het volwassenenonderwijs

Macrodoelmatigheid

Duco Adema, met dank aan Chiel Renique & Ton van Weel

Is het onderwijsaanbod van hogescholen en universiteiten doelmatig? Hoe sturen we op macrodoelmatigheid van het aanbod? Kunnen sectoren en instellingen het zelf beter? Verschillende, soms tegenstrijdige belangen treden in deze discussie telkens op de voorgrond. Instellingen blijken soms zelf moeizaam tot afspraken te komen. De overheid vraagt om instellingen die excelleren en zich profileren, maar het opleidingenaanbod wordt gereguleerd. Ook het werkveld geeft verschillende signalen af voor bijvoorbeeld wel of geen nieuwe opleiding. In deze uitgave van TH&MA acht artikelen over dit onderwerp.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Redactioneel

Sturing op brede opleidingsgebieden met programmeervrijheid en zelfregie

Ton van Weel, Chiel Renique

De macrodoelmatigheid van het opleidingenaanbod is een goed voorbeeld van hoe twee aangrenzende hoger onderwijssystemen de kunst van elkaar proberen af te kijken. Nederland startte in 1993 met de Adviescommissie Onderwijsaanbod (ACO) die tot voorbeeld diende voor de Vlaamse Erkenningscommissie die in 2003 het levenslicht zag. Nederland besloot in datzelfde jaar de ACO op te heffen maar keerde, mede op basis van de Vlaamse ervaringen, op zijn schreden terug en richtte in 2009 de Commissie Doelmatigheid Hoger Onderwijs op. TH&MA Hoger Onderwijs had een boeiend gesprek met de beide voorzitters over hun ervaringen, verzuchtingen en visies.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Doelmatig

(H)erkenning?

Hans Uijterwijk

Toen onze huidige premier enige tijd staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap was, had hij een nieuwe Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in voorbereiding genomen, die bij de start van Balkenende IV direct van tafel verdween. Met aanpassingen en aanvullingen op de bestaande WHW heeft toenmalig minister Plasterk in plaats daarvan min of meer reparatiebeleid uitgevoerd en daar bleef het bij. In het wetsontwerp van toenmalig staatssecretaris Rutte was een voorziening opgenomen voor de erkenning van ‘nieuwe’ universiteiten met de uitdrukkelijke zinsnede dat de eisen hoog zouden zijn. Hogescholen die erkend zouden worden, konden dan ook het ius promovendi verkrijgen. De eerste eis die werd gesteld, was dat er geaccrediteerde wo-opleidingen werden verzorgd en dat er, onder verantwoordelijkheid van de instelling, onderzoek werd verricht van goed niveau, in enige omvang en diversiteit.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Doelmatigheid in het hoger onderwijs: van tombola naar transparantie?

Conny Ouwerkerk, Frank Hendriks

Als adviseurs zijn wij betrokken geweest bij een substantieel aantal initiatieven voor nieuwe opleidingen van hogescholen in Nederland. Met onze praktijkervaring als bagage reflecteren wij in deze bijdrage op macrodoelmatigheid in het hoger onderwijs. Wij signaleren dat beoordeling van nieuwe opleidingen karaktertrekken van een tombola vertoont. Het is voor instellingen in hoge mate ongewis wat de uitkomst gaat zijn van ingediende aanvragen. Wij pleiten voor meer transparantie en een beter beoordelingskader.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden:

Stem af in samenwerking met het bedrijfsleven

Paul van Kempen

In een perfect werkende onderwijsmarkt, wanneer instellingen vraaggericht zouden programmeren en waarin studenten bij hun keuze ook marktperspectieven sterk een rol zouden laten spelen, is de macrodoelmatigheidstoets wellicht overbodig. Zover zijn we nog niet. Daarom is een zekere vorm van regie gewenst.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Doelmatig

Niet in control?

Olchert Brouwer

Als je de Volkskrant leest en de discussies in de Tweede Kamer volgt, krijg je de indruk dat ons hoger onderwijs in een diepe crisis verkeert. Incidenten en maatregelen en geruchten van incidenten en maatregelen tuimelen over elkaar heen. Maatregelen zijn zoals gebruikelijk gericht op meer controle en toezicht.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Macrodoelmatigheid is niet alles

Petra Pieck

Er is geen ongebreidelde stroom nieuwe opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs. Een nieuwe opleiding wordt pas gestart als er sprake is van een duidelijke wetenschappelijke aanleiding en inbedding van de opleiding, een interesse bij toekomstige studenten en een meerwaarde voor de samenleving. Dit artikel laat zien dat macrodoelmatigheid slechts één argument uit vele is om te bepalen of een nieuwe opleiding bestaansrecht heeft. Universiteiten zijn zelf het beste in staat een weloverwogen keuze te maken en maken die ook.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Doelmatig

Naar een efficiënte en herkenbare kennisinfrastructuur hbo chemieopleidingen

Eveline van Hoppe, Ellen Hilhorst

In navolging van het kennisinfrastructuurplan natuur- en scheikunde voor de universiteiten is begin 2011 een start gemaakt met een kennisinfrastructuurplan voor de hbo chemieopleidingen. Het plan moet leiden tot een onderwijs- en onderzoekaanbod van de hbo-instellingen dat zowel kwantitatief als kwalitatief aansluit bij de (toekomstige) arbeidsmarktbehoefte. Dit plan sluit goed aan bij de adviezen van de commissie Veerman en de commissie de Boer, later overgenomen in het strategisch plan hoger onderwijs van OCW. Bij het tot stand komen van het plan zijn zowel opleidingsdirecteuren van DAS (Domein Applied Science in het hbo) als brancheverenigingen uit het werkveld betrokken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kennis

Actueel, doelmatig en transparant; kernwoorden in afstemmingsoverleg onderwijs - werkveld

Drs. Ineke Jansen

Het hoger sociaal agogisch onderwijs (hsao) legde in 2008 in overleg met het werkveld de uitgangspunten vast voor een opleidingenstructuur waarmee in de vraag van het werkveld naar sociaal agogische professionals kon worden voorzien. In het verlengde daarvan verscheen in 2010 van de sectorraad hsao een nota met uitgangspunten voor overleg met het werkveld over up-to date houden van het onderwijsaanbod. Doel: gezamenlijk verzekeren dat opleidingenstructuur en onderwijsaanbod actueel, doelmatig en transparant blijft.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Doelmatig

Opleidingsbeëindiging: niet louter een kwestie van efficiëntie

Ton van Weel

Het sluiten van een opleiding is geen sinecure. Menig hogeschool- en universiteitsbestuur zal dat beamen. Er kunnen goede redenen voor bestaan, maar dat wil nog niet zeggen dat het daarmee een gemakkelijke of voor de hand liggende bestuurshandeling is. Ook buiten de Lage Landen worden geregeld initiatieven op touw gezet door instellingsbesturen om het eigen onderwijsaanbod bij te sturen, zeker in tijden van economische teruggang. De gedachte is zowel binnen als buiten de landsgrenzen dezelfde: reducties en samenvoegingen van opleidingen werken kostenbesparend en verhogen de efficiëntie. Of die beleidstheorie echt stand houdt, kan op basis van een lezing van het onderzoek uit de Verenigde Staten van Amerika op zijn minst in twijfel worden getrokken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Doelmatig

Staan cijfers voor kwaliteit?

Karel Van Goethem

Het leek er op dat twee Leuvense ex-kandidaat rectoren met elkaar in de clinch zouden gaan op het scherm (Terzake, VRT achtergrondinformatie, 27.2.12). Voor de Nederlandse lezer: prof. Waer, experimentele heelkunde, inmiddels rec- tor, prof. Torfs, kerkjurist, media – icoon, sinds 2010 ook senator voor de Christen Democraten van CD&V, kwamen in de uitzending aan het woord.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

De regulering van studierichtingen in de eerste helft van de jaren tachtig

Jeroen Huisman

In deze bijdrage wordt teruggeblikt op het overheidsbeleid ten aanzien van het studierichtingen aangeboden door de Nederlandse universiteiten in het begin van de jaren tachtig. Centraal staan twee vragen: hoe werd het geheel aan studierichtingen1 gereguleerd en hoe effectief was het overheidsbeleid? Betoogd zal worden dat de problematiek rond het ‘opleidingenaanbod’ toentertijd niet wezenlijk anders was dan de huidige problematiek zoals die wordt geschetst in de Strategische Agenda voor Het Hoger Onderwijs (2011).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing | Studentenbeleid

Schapen met vijf poten

Sijbolt Noorda

Men denkt dat universiteiten voortdurend nieuwe opleidingen starten. Men denkt ook te weten waarom: nieuwe opleidingen trekken studenten en hoe meer studenten, des te meer geld een universiteit van de overheid en de studenten ontvangt. Winstbejag dus. Dat is niet de bedoeling. Daar moet wat aan gedaan worden!

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Hoger onderwijs als krachtige motor van socio-eco-innovatieve groei biedt kansen

Dr. Ir. Peter-Paul Knops-Gerrits

De Europese hoger onderwijsruimte (EHEA) is een concept dat door de Europese ministers voor Onderwijs in 1999 in de Verklaring van Bologna werd vooropgezet voor 2010. Nadat deze in 2010 met de Boedapest-Wenen-verklaring werkelijkheid geworden is, zal deze in de toekomst verder geïmplementeerd worden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bedrijfsleven-Hoger Onderwijs | Onderwijsvernieuwing

personen & instellingen

Redactie

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personen en Instellingen

Zijn verschillen échte verschillen?

Anja van den Broek, Froukje Wartenbergh & Bas Kurver

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: