2012, nummer 5

- Duco Adema, Chiel Renique, Ton van Weel: Universities of applied sciencesthema
- Gertjan Schuiling: Vijf uitdagingen voor de volgende tien jaar
- Johan Veeckman, Dirk Smits, Els Stuyven, Gerrit Lesaffer, Pascal Verhoest, Bruno Van Koeckhoven: Praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek aan de Vlaamse hogescholen
- Drs. P.M.C. van Kempen, De hogeschool
- Chiel Renique: UAS: geen mini-universiteit, maar kennispartner van het werkveld

En verder:
- Ans Huurman: Het projectprogramma Studiesucces voor iedereen bij hogeschool Rotterdam
- Djoerd de Graaf, Ib Waterreus: Doelmatig macrodoelmatigheidsbeleid
- Ton van Weel: Macrodoelmatigheidsadvies van de Onderwijsraad denkt teveel institutioneel en ontbeert de nodige gewiekstheid
- Djoerd de Graaf, Ib Waterreus: De instelling dit, de overheid dat
- Pim Breebaart: In acht jaar een topschool
- Reinout van Brakel, Alex Crezee: Neemt u wel voldoende risico’s?
- Mieke Jaspers, Els van Zijl: Rol examencommissie in de kwaliteitsborging van toetsing
- Peter Kwikkers: Magische krachten van onderwijs- en examenregelingen; update in veilige modus

Meten is meten, niet altijd weten

Olchert Brouwer

Onlangs nam Karl Dittrich afscheid van de NVAO. Hij is de laatste van de founding fathers die vertrekt; als geen ander is hij hét gezicht van het toezicht op de kwaliteit geworden. Ook al is een regelmatige verversing in besturen gezond, hij zal worden gemist.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Vijf uitdagingen voor de volgende tien jaar

Gertjan Schuiling

Tien jaar na de introductie van de lectoraten is het goed een pas op de plaats te maken en ons te bezinnen op de opgave voor de hogescholen de komende tien jaar. Het gaat om cultuurverandering, en dan moet je denken in deze termijnen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Lectoraat

Commissie-adviezen: realistisch en uitvoerbaar?!

Hans Uijterwijk

Politieke partijen die zetels verliezen bij verkiezingen stellen een commissie in om het verlies aan stemmen te onderzoeken. Ook bij de overheid is het een gebruikelijk recept om bij een probleem of een politiek gevoelige zaak een commissie in te stellen om alle facetten in beeld te brengen en met voorstellen te komen. Dat gebeurde ook nadat staatssecretaris Zijlstra in de Strategische Agenda Hoger Onderwijs had vastgelegd dat het wenselijk was de externe legitimering van examens beter te borgen en de toetspraktijk te versterken middels landelijke toetsing van een of meer kernvakken, dan wel gebruik te maken van externe examinatoren. De HBO-raad stelde, weinig origineel, in december 2011 de Commissie externe validering examenkwaliteit hoger beroepsonderwijs in, de commissie Bruijn. De HBO-raad koos bij de samenstelling van de commissie voor een typische top-down benadering. Een zware bemensing van hoogleraren en bestuurders, de commissie die weliswaar allerlei gesprekpartners consulteerde, maar niet sprak met examinatoren-docenten die toch veelal een pragmatische invalshoek hebben.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek aan Vlaamse hogescholen

Johan Veeckman, Dirk Smits, Els Stuyven, Gerrit Lesaffer, Pascal Verhoest, Bruno van Koeckhoven

Hogescholen worden vaak uitsluitend geassocieerd met het inrichten van hoger onderwijs. Andere taken zoals projectmatig wetenschappelijk onderzoek en maatschappelijke dienstverlening worden regelmatig vergeten, ook al worden ze in het hogescholendecreet van 13 juli 1994 expliciet beschreven als opdracht. Inmiddels hebben de hogescholen een sterke positie opgebouwd als leverancier van expertise in diverse sectoren en beroepen. Ze richten hun onderzoek zowel op de profit- als de non-profitsector en innoveren het beroep en het werkveld.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Profilering

De hogeschool - Belangrijke partij voor bedrijfsleven met goede balans in onderwijs en onderzoek

drs. P.M.C. van Kempen

Vanaf het begin van het nieuwe millennium hebben hogescholen er een taak bijgekregen. Sinds 2000 is er met de instelling van lectoraten naast de onderwijsfunctie van de hogeschool een onderzoekstaak toegevoegd. Daarnaast is er via de RAAK- projecten kenniscirculatie met het innovatieve mkb tot stand gekomen. Met de aanbevelingen van de Commissie de Boer (2009) zijn daar nog eens de Centers of Expertise bijgekomen. Sinds vorig jaar zijn de eerste drie Centers of Expertise operationeel. Via de instellingsplannen die zijn beoordeeld door de reviewcommissie liggen er nu achttien voorstellen voor deze Centra waarover de Reviewcommissie Hoger Onderwijs en Onderzoek positief heeft geadviseerd.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bedrijfsleven-Hoger Onderwijs

UAS: geen mini-universiteit, maar kennispartner van het werkveld

Chiel Renique

Chiel Renique, lid van de kernredactie van TH&MA Hoger Onderwijs, ondervroeg drie leidende personen binnen een drietal sectoren over de ontwikkeling van hogescholen als Universities of Applied Sciences. Rein Willems was tot september 2012 voorzitter van het topteam Chemie; Heleen Dupuis is voorzitter Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland en Ineke Dezentjé Hamming-Bluemink is voorzitter FME.1 De conclusies laat ik aan de lezer, maar wat opvalt, is een verrassende eensgezindheid op hoofdlijnen, ondanks de verschillende karakters van de sectoren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bedrijfsleven-Hoger Onderwijs

Doelmatig macrodoelmatigheidsbeleid

Ib Waterreus, Djoerd de Graaf

Ingrijpen in het huidige opleidingsaanbod in het middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs is alleen doelmatig als het zich beperkt tot die opleidingen waarbij echt iets aan de hand is. Voor instellingen zouden daarom indicatoren moeten worden ingevoerd die hen stimuleren zelf hun opleidingsportfolio nauwlettend te monitoren, te ver- antwoorden en zo nodig aan te passen. In het uiterste geval moet de overheid kunnen besluiten opleidingen te sluiten of juist open te houden. Dat beveelt de Onderwijsraad aan in het advies ‘Zicht op een macrodoelmatig opleidingsaanbod’.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Profilering

Macrodoelmatigheidsadvies van de Onderwijsraad denkt teveel institutioneel en ontbeert de nodige gewiekstheid

Ton van Weel

Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de Onderwijsraad zijn advies ‘Zicht op een macrodoelmatig opleidingsaanbod’ uitgebracht. Bezorgdheden over wildgroei, arbeidsmarktrelevantie en marktfalen met betrekking tot het opleidingsaanbod liggen bij parlementsleden ten grondslag aan de adviesaanvraag. De titel dekt op treffende wijze de lading: meer transparantie moet de macrodoelmatigheid ten goede komen. Het evenwichtige advies kan evenwel op bepaalde punten ter discussie worden gesteld, niet in het minst wat betreft de ruimte die de overheid krijgt toegemeten. Een kritische bespreking van het advies, van beneden de landsgrens, lijkt op haar plaats.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden:

Het traject mbo-hbo: van ondoelmatige leerweg tot koninklijke route

Ron Bormans & Jules Warps

Hoewel geen hoofdthema voor de commissie-Dijsselbloem, refereert zij er in haar rapport wel meerdere malen aan: het ontmoedigingsbeleid begin jaren negentig om ‘omwegen’ in onderwijscarrières en het stapelen van opleidingen te voorkomen. Maatregelen werden getroffen om ‘de juiste leerling’ eerder in de schoolloopbaan op ‘de juiste plaats’ te laten terechtkomen. De route van mbo naar hbo werd inefficiënt, kostbaar en dus ongewenst verklaard.
Binnen amper tien jaar leek dit beleid al een draai van 180 graden te hebben gemaakt en inmiddels blijft in het streven naar vijftig procent hogeropgeleiden zelfs geen middel onbeproefd om het studentenpotentieel ongeacht leeftijd, herkomst, sociaaleconomische achtergrond of onderwijsroute een passend aanbod in het hoger onderwijs te kunnen bieden. Hoe heeft deze ommekeer zich voltrokken en hoe haalbaar is het streven naar de ‘vijftig procent’?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

De instelling dit, de overheid dat

IB Waterreus, Djoerd de Graaf

In zijn reactie op het advies van de Onderwijsraad geeft Ton Van Weel aan, dat de raad volgens hem een wel erg ruime definitie van macrodoelmatigheid hanteert. Daarnaast zou de raad teveel heil verwachten van het vergroten van transparantie en een grotere rol van de overheid. Van Weel vreest dat meer overheidsbemoeienis niet leidt tot een doelmatiger opleidingsaanbod, en denkt dat de overheid zou kunnen volstaan met het niet of minder bekostigen van kleine opleidingen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

In acht jaar een topschool

Pim Breebaart

Is het mogelijk in acht jaar tijd van scratch af een topschool te maken? Dus je begint met het idee en stelt een dean aan. Je start op een zolderetage van een gebouw, maar verhuist al snel naar een nieuw complex. Je bouwt een condominium met kamers voor studenten en staf. Je schrijft de slimste studenten uit de wereld in, en je zoekt naar de beste wetenschappers en bouwt in acht jaar aan een steeds grotere reeks wetenschappelijke publicaties. Je begint je eigen Quarterly. Je wilt tot de academische top behoren en tegelijk invloed op de beslissingen die regeringen nemen. En na acht jaar ben je wereldwijd één van de meest gerenommeerde wetenschappelijke instituten op jouw terrein.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Excellentie | Kwaliteit | Professionalisering

Er was eens....

Karel Van Goethem

een Werkgroep Universitaire Didactiek (WUD) die in 1973 een rapport uitbracht over de overgang van secundair naar hoger onderwijs. De werkgroep bestond uit twaalf onderwijskundigen uit alle Vlaamse universiteiten. Aanleiding was het hoge percentage mislukkingen in de eerste kandidatuur aan de universiteit. Door de democratisering en de omnivalentie (sic) van de diploma’s van het middelbaar onderwijs was dit veel hoger dan voorheen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Neemt u wel voldoende risico’s?

Reinout van Brakel, Alex Crezee

In deze huidige economische tijden, waarin banken en zelfs landen dreigen om te vallen, omdat ze teveel risico’s hebben genomen, vergeten we weleens dat er ook allerlei pogingen gedaan zijn om die risico’s beter te beheersen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Rol examencommissie in de kwaliteitsborging van toetsing

Els van Zijl & Mieke Jaspers

De examencommissies binnen een hogeschool of universiteit hebben in september 2010 met de invoering van de Wet Versterking besturing een belangrijk rol gekregen in de kwaliteitsborging van toetsing en examinering. In de praktijk blijkt er regelmatig verschil te bestaan in taakopvatting tussen examencommissie (EC) en management. In dit artikel wordt de positie van de EC ten opzichte van de lijnorganisatie uiteengezet.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kwaliteit

Echte excellentie

Sijbolt Noorda

Succesvol onderwijs kan niet zonder een flinke dosis prestatiedrang. Docenten die eruit willen halen wat erin zit, uit zichzelf en uit hun leerlingen. Studenten die een diploma willen verdienen en zich op hun beurt graag inspannen om het beste uit zichzelf te halen. Als het onderwijs één eenbaansweg was, viel het met de ordening van het onderwijsstelsel alleszins mee. Iedereen stimuleren en belonen, achterblijvers extra bijstaan en aansporen, en we zouden het ideaal benaderen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Magische krachten van onderwijs- en examenregelingen; update in veilige modus

Peter Kwikkers

In tijden waarin de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijsorganisatie, rendement en control vooropstaan, zijn onderwijs- en examenregelingen (OER) de vlaggenschepen van universiteiten en hogescholen. Zij horen tot hun grootste kwetsbaarheden en ook tot hun grootste kansen. OER zijn kerndocumenten voor bestuur, uitvoering, toezicht, accreditatie en kwaliteitsverbetering. Zij kunnen informeren, sturen en problemen voorkomen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden:

Boeken en bladen

Henk van Berkel, Ellen Jansen, Anneke Bax

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Boeken en Bladen