2006, Nummer 4

Wat hebben universiteiten en hogescholen in Nederland en Vlaanderen zich met de invoering van accreditatie op de hals gehaald? Was het achteraf gezien wel nodig om het ook internationaal gewaardeerde stelsel van visitaties geheel om te gooien? Uit de artikelen die aan het thema Accreditatie nader beoordeeld in deze uitgave zijn gewijd, blijkt dat het stelsel redelijk functioneert. Ook al zijn er mankementen die verholpen moeten worden.

Loopbaanperspectieven voor onderwijspersoneel

Hubert W.A.M. Coonen

In de afgelopen jaren is duidelijk sprake van een maatschappelijke tendens om meer te investeren in de professional. Dat is ook in het onderwijs het geval. In dat kader komen in dit essay drie onderwerpen aan de orde. Op de eerste plaats de problemen waarmee de leraar wordt geconfronteerd. Het betreft problemen met de kwaliteit en de vernieuwing van het jeugdonderwijs, problemen met de individuele en maatschappelijke opbrengsten van het onderwijssysteem en problemen met de professionaliteit van het leraarschap zelf. Het oplossen van deze problemen vraagt om een professionele aanpak. Om de problemen de baas te worden, wordt er op de tweede plaats gepleit voor duurzame investeringen in de beroepsbekwaamheid van leraren. Dat vraagt onder meer om een samenhangende en uitdagende carrièrestructuur die verbonden is aan het primaire onderwijsproces in de klas. De egalitaire arbeidscultuur in de school zal door het aanscherpen van bekwaamheidsverschillen tussen onderwijspersoneel onderwerp van discussie worden. Op de derde plaats komt de positie van de lerarenopleidingen aan de orde. Het leraarschap vereist een grondige initiële opleiding van onbetwiste kwaliteit. Ook na de opleiding zullen leraren moeten blijven investeren in hun beroepsbekwaamheid. Lerarenopleidingen die hieraan willen bijdragen hebben specifieke expertise nodig, hetgeen vraagt om helderheid over de plaats van de lerarenopleidingen in de kennisketen. Ook de verwevenheid van professionalisering met schoolontwikkeling vraagt bijzondere expertise van lerarenopleidingen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personeelbeleid

Niet bij geld alleen

Sybolt Noorda

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Analyse & Commentaar

Renate Limbach en Ko Scheele

De waarde van intern toezicht. Raden van toezicht in het hoger onderwijs.

In het rapport ‘De waarde van intern toezicht’1 concludeert de inspectie dat in het hoger onderwijs de invulling van onafhankelijk, deskundig en transparant intern toezicht te verschillend is. Hierdoor ontbreekt het aan eenduidige waarborgen voor de kwaliteit, continuïteit en functione- ren van het interne toezicht. Het huidig wettelijk kader biedt hiervoor noch de garantie noch een voldoende waarborg. De inspectie doet voorstellen om de invulling van ‘goed bestuur’ beter te borgen en te stimuleren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Analyse en Commentaar

Sturen met geld

Duco Adema

Redactioneel.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering | Redactioneel

Nieuw financieringssysteem voor het hoger onderwijs in Vlaanderen

Harry Martens

Het financieringssysteem van de universiteiten dateert van 1991, dat van de hogescholen van 1995. Er zijn aan beide systemen nadien nog wel aanpassingen aangebracht, maar de grote lijnen van beide systemen zijn tot op heden toch behouden. Het financierings- systeem van de universiteiten is een open systeem waarvan het totaal over de universiteiten te verdelen bedrag varieert met het aantal studenten. De basis van het financieringssysteem van de universiteiten werd gelegd met de financieringswetten van 1971. Belangrijk daarbij was dat, afhankelijk van het totale aantal studenten, de universiteiten ofwel een gewaarborgde financiering kregen op basis van een minimumdrempel, ofwel vanaf een bovendrempel een lagere toelage per student ontvingen. Afhankelijk van de schaal van de universiteit leidde dit wel tot belangrijke verschillen in de toelage per student, maar de overheid wenste daarmee duidelijk kansen te geven aan nieuwe universitaire instellingen of eerder aan kleine universiteiten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Het nieuwe financieringssysteem voor het hoger onderwijs in Vlaanderen: enkele persoonlijke beschouwingen

Martin Decancq

Na een lange conceptie- en incubatieperiode is de bevalling van een nieuw bekostigingssysteem voor het hoger onderwijs in Vlaanderen in zicht. Deze bijdrage bevat een aantal persoonlijke beschouwingen van een betrokken toeschouwer bij dit gebeuren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Hoger onderwijs: een stelsel met voeten zonder vleugels

Selwyn Moons en Marcella Petri

De overheid heeft het streven geformuleerd om 50 procent van de beroepsbevolking in 2020 hoogopgeleid te krijgen (OCW, 2006a). Deze upgrading van de beroepsbevolking versterkt het groeivermogen van Nederland en stelt de Nederlandse samenleving in staat om toekomstige uitdagingen op het gebied van vergrijzing en globalisering het hoofd te bieden. Om 50 procent van de beroepsbevolking hoog opgeleid te krijgen, moeten echter grote stappen worden gemaakt. De instroom in het hoger onderwijs zal moeten stijgen en de uitval zal moeten dalen. Hiervoor is meer ruimte voor diversiteit en maatwerk nodig. Groepen die nu minder goed hun weg vinden, zoals allochtonen, 30-plussers en mbo-ers1 moeten naar het hoger onderwijs worden getrokken. Daarnaast moeten meer studenten het hoger onderwijs weer verlaten met een diploma op zak. Om dit te bereiken zal de eenvormigheid van het onderwijsaanbod, die door zowel de Onderwijsraad als de OESO is geconstateerd (Onderwijsraad, 2005 en de OESO, 2006), moeten worden doorbroken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

Doelgericht investeren in het hoger onderwijs: publiek én privaat

Dr. J.M. Waterreus

Volgens een themanummer van The Economist is het niet erg waarschijnlijk dat Europa in 2010 de meest concurrerende kenniseconomie ter wereld zal zijn. Europese universiteiten moeten daartoe bijvoorbeeld steeds meer studenten afleveren, maar krijgen geen extra publieke middelen en ook niet de ruimte om extra private middelen binnen te halen. Bezuinigingen op de kwaliteit lijken daarmee onvermijdelijk. Tegelijkertijd groeit de achterstand op bijvoorbeeld Amerikaanse topuniversiteiten die wel kunnen putten uit een grote verscheidenheid aan financieringsbronnen. Mede dankzij private investeringen zijn de uitgaven aan hoger onderwijs in de vs twee keer zo hoog als in Europa, wat mogelijk verklaart dat 17 van de wereld top 20 universiteiten in de vs staan en 70% van de Nobelprijswinnaars er werken. Landen als China en India volgen het Amerikaanse voorbeeld en dreigen Europa in rap tempo in te halen.1
Wanneer het Europese hoger onderwijs niet verder terrein wil verliezen, dan lijken financiële hervormingen in het hoger onderwijs onontkoombaar, ook in Nederland. In theorie kan dit echter op verschillende manieren, zoals door extra publieke en/of private investeringen of een doelmatiger inzet van de bestaande middelen. In deze bijdrage staat de vraag centraal welke publiek-private financieringscombinaties kunnen bijdragen aan een verbetering van de kwaliteit van het hoger onderwijs, met behoud van de toegankelijkheid en de doelmatigheid.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Financiering

In een boog.

Johan L. Vanderhoeven

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Een Duits experiment: het laten ontstaan van ‘Elite’ universiteiten

Ruud H.T. Bleijerveld

De Bondsrepubliek Duitsland heeft net zoals Nederland een aanzienlijke universiteitsdichtheid. Elke universiteit verstrekt diploma’s die, net zoals in Nederland, formeel hetzelfde niveau van afstuderen garanderen. Er bestaat tot nu toe geen ranking van universiteiten, alhoewel – evenals dit in Nederland het geval is – een opleiding aan de ene universiteit een betere naam heeft dan de gelijksoortige opleiding aan een andere universiteit.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Ranking

Armoede

Frans Leijnse

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Hoe krijg je vat op studenten die willen leren?

Susan Gengler

Veel scholen in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs waaronder ook Saxion Hogescholen bieden de student allerlei onderwijsvoorzieningen zoals flitsende websites, waarin de school zichzelf aanprijst met een goed en gekwalificeerd leerplan, studieloopbaanbegeleiding en competentiegerichte studiewijzers. Reglementen en lesroosters staan klaar om de studenten de weg te wijzen. Begrippen als persoonlijke leerweg, individuele leerweg en leerweg van de student, begrippen die veelvuldig voorkomen in onderwijsvisies van scholen, bekrachtigen dit. Echter, veel studenten volgen de lessen niet of onregelmatig, of verschijnen zelfs niet op een toets. De strijd en werkwijze om studenten in het gareel te krijgen, is vermoeiend en vraagt om een herziening. Voor u ligt een voorstel voor een nieuwe methode van werken die de student mede-eigenaar laat zijn van het leerplan en zichtbaar maakt dat studenten willen leren. Voor het ontwerp van deze nieuwe werkmethode baseer ik mij op mijn visie dat als een student zelfsturing weet toe te passen op het leerplan van de opleiding, voorafgaande aan de inschrijving, dat ook moet kunnen voortzetten in het primaire proces.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Studentenbeleid

Contrasten

Leo Goedegebuure

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Competentiegericht vraaggestuurd onderwijs in de praktijk

Drs. S. Langerak (Sanna), Ir. K.B. de Jong (Kees) & Dr. A. Andrioli (Tony)

Competentiegericht vraaggestuurd onderwijs. Wat is dat precies? Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Wordt er dan niet te weinig aandacht besteed aan kennis? En wat betekent dat voor de docentcompetenties die nodig zijn? In dit artikel krijgt u de antwoorden op deze vragen. We vertellen over de Academie voor ICT & Media van de Haagse Hogeschool. Zij heeft het afgelopen jaar in het project Flex++ een proeftuin competentiegericht vraag gestuurd onderwijs (CVGO) gedraaid.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Competentiegericht onderwijs

Rectificatie

Karl Dittrich

Het thema van TH&MA 3 was
accreditatie. Op het artikel ‘Accreditatie: de werking van het stelsel’ van Ingrid Wijgh rea- geerden enkele organisaties. De reactie van NVAO ontbrak echter. Hierbij kunt u alsnog lezen wat het standpunt van NVAO in deze kwestie is.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Accreditatie

Boeken & Bladen

The Rise of Private Higher Edu- cation in Poland: Policies, Mar- kets and Strategies. Door Wojciech Duczmal.
Proefschrift. 2006. Http://www.utwente.nl/cheps/ publications/downloadable_ publications/downloadables english.doc/

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Boeken en Bladen

Personen & Instellingen

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personen en Instellingen

Hogeschool Rotterdam zet trend met praktijkgericht kwaliteitssysteem

Kwaliteitszorg is voor onderwijsinstellingen als hogescholen en universiteiten belangrijker dan ooit. Stakeholders, bijvoorbeeld politieke bestuurders, werkgevers, maar ook studenten en hun ouders, zijn er enorm op gespitst. Wil je je concurrentiepositie bewaken of verbeteren, dan is kwaliteitszorg een absolute must. Die constatering wordt onderstreept door drs. Gerard van Drielen, lid van het college van bestuur van Hogeschool Rotterdam. Zijn organisatie besloot recentelijk de kwaliteitszorg en het proces rond accreditatie te optimaliseren door instellingsbreed te gaan werken met een integraal kwaliteitszorgsysteem van Infoland, een kwaliteitszorgspecialist gevestigd te Veldhoven.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Accreditatie