2007, Nummer 4

Staat het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen aan de vooravond van nieuwe fusies? Of liggen de pijnlijkheden van fusies uit de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw nog te vers in ons geheugen? In deze uitgave van TH&MA een drietal artikelen over fusies en samenwerking in het hoger onderwijs.

Van een melkunie naar een kennisunie

Marijk van der Wende

Hogeronderwijsbeleid in Europa poogt een antwoord te geven op globalisering en meer in het bijzonder de wereldwijde concurrentie met kennis als primaire factor voor economische groei. De Europese Unie heeft zich tot doel gesteld om ’s werelds meest dynamische kenniseconomie te worden. Veel aandacht gaat daarom uit naar de prestaties in de Europese kennissector: onderzoek, hoger onderwijs en innovatie (de zogenaamde ‘kennisdriehoek’) en naar het oplossen van de ‘Europese kennisparadox’, waardoor beschikbare kennis uit onderzoek te weinig leidt tot innovatie en daarmee tot vergroting van productiviteit en economische groei.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kennis

Instroombegeleiding, kansenbeleid en afstemmingszorg tussen hoger onderwijs en kandidaten met specifieke kenmerken

Gisèle Descheppere

In het artikel ‘Overgang van Secundair onderwijs naar Hoger onderwijs’ in TH&MA 5 (2006) werd de SOHO- problematiek belicht vanuit het standpunt van het hoger onderwijs. Aansluitend hierop vestigen we de aandacht op het instroombeleid in het hoger onderwijs. Het instroombeleid maakt deel uit van studietrajectbegeleiding. Daarom lichten we eerst de visie, de definitie, het doel en methodiek van studietrajectbegeleiding toe. Daarna gaan we specifiek in op instroombegeleiding, het kansenbeleid en de afstemmingszorg secundair onderwijs en het hoger onderwijs.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Studentenbeleid

Resultaatgericht innoveren

Jan Geurts & Hans Corstjens

Hogescholen innoveren hun onderwijs om beter aan te sluiten bij de leefwereld van de studenten en de behoeften en wensen van de samenleving. Ook spelen eigen ideeën over hoe de beroepsvorming van hbo’ers in de 21ste eeuw het best kan plaatsvinden, een grote rol. Behalve deze innovatiekant bestaat er ook een prestatiekant. Naar de omgeving en overheid dienen hogescholen rekenschap af te leggen over de kwaliteit van hun werk. Een opvallend gegeven is dat innoveren en presteren nu vaak totaal gescheiden werelden vormen. We zijn van mening dat nogal wat oorzaken en dus ook oplossingen voor onderwijsproblemen hier gezocht moeten worden. Wanneer de ontwikkeling van onderwijs niet is vastgekoppeld aan resultaatverbetering wordt vrijblijvendheid in plaats van eigenaarschap troef. In het verkeer tussen school en omgeving en ook binnen scholen kan ieder dan zijn of haar eigen gang gaan. Goede maar ook slechte prestaties blijven zo onzichtbaar.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Innovatie

De fusies voorbij?

Duco Adema

Redactioneel.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Redactioneel

Uiteindelijk kan slechts opheffing van de programmatische binariteit een fusie van hogeschool en universiteit rechtvaardigen

Hans van Hout

In dit artikel ga ik in op de doelen van samenwerking en fusie van een universiteit en een hogeschool. Intensieve samenwerking vraagt op een gegeven moment om stappen in de richting van een bestuurlijke fusie (opheffen van de organisatorische binariteit). Een gefuseerde instelling kan een rijk palet aan opleidingen en onderzoeksprogramma’s tot ontwikkeling brengen die veel beter aansluiten bij de diversiteit van studenten en de maatschappelijke behoeften dan de bestaande hogescholen en universiteiten afzonderlijk. Deze brede universiteit zal een verrijking voor het Nederlandse hoger onderwijs zijn. Maar als tornen aan de huidige tweedeling tussen hbo- en wo-opleidingen (programmatische binariteit) niet gerealiseerd kan worden of als dat niet het uiteindelijke doel is, dan kan men beter afzien van een fusie en genoegen nemen met een minder vergaande samenwerking op bestuurlijk en organisatorisch niveau.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Fusie

Grootschaligheid in het onderwijs: voordelen en valkuilen

Lein Labruyère

Het is anno 2007 niet goed voorstelbaar, maar schaalvergroting in het onderwijs was een jaar of tien geleden een ontwikkeling die veel perspectief bood. Eind vorige eeuw was de algemeen heersende opvatting dat we naar grotere onderwijsinstellingen moesten. Die zouden kostenefficiënter kunnen werken, meer ontwikkel- en carrièreperspectieven bieden aan docenten, de aansturing professionaliseren en een internationale context mogelijk maken. Meer opleidingen, betere opleidingen, uitdagender werk. Ambities die, wat mij betreft, allemaal even juist als noodzakelijk waren. We hadden ons als land immers ten doel gesteld om meer hoogopgeleiden te hebben tegen lagere kosten. Het bedrijfsleven, met tal van fusies, was daarin voorafgegaan.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Fusie

Associaties: samenwerking in Vlaanderen tussen hogescholen en universiteiten

Dirk Coenjaerts & Ton van Weel

De implementatie van de Bolognaverklaring (1999) in Vlaanderen heeft meer teweeggebracht dan dat enkel op basis van de verklaring vermoed kon worden. Ondanks een aantal grote hervormingen in de jaren negentig van de vorige eeuw van het Vlaamse hoger onderwijs bleef het sterk onderling verdeeld. Door een grote fusieoperatie in de hogescholensector halverwege de jaren negentig was dit ook niet helemaal vreemd te noemen. Het structuurdecreet van 20031, waarmee Bologna werd ingevoerd, legde – voor het eerst – een gemeenschappelijke regelgeving op voor zowel universiteiten als hogescholen. Vooral de oprichting van de zogenaamde associaties – samenwerkingverbanden tussen één universiteit en één of meerdere hogescholen – bracht universiteiten en hogescholen samen. Deze bijdrage wil een overzicht bieden van de ontwikkelingen in het Vlaamse hogeronderwijslandschap sinds 2003.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Fusie

Fusies toen, netwerken nu

Leo Goedegebuure

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Claimcultuur in het hoger onderwijs en de rol van juridisch risicomanagement

Pieter Huisman

In de herfst van 2000 schikte het befaamde Massachusetts Institute of Technology voor 6 miljoen dollar een claim van de ouders van Scott Krueger, een ‘freshman’ die tijdens een drinkgelag op de campus overleed. In de Verenigde Staten levert de claimcultuur werk aan honderden advocaten die zich hebben toegelegd op het onderwijsrecht. In Nederland doen zich dergelijke ‘Amerikaanse toestanden’ nog niet voor. Onmiskenbaar is echter ook in het (hoger) onderwijs de toenemende tendens tot juridische mondigheid van studenten en hun ouders. De wetgever heeft daaraan bijgedragen door de rechten van onderwijsconsumenten uit te breiden. Recente uitspraken van de rechter, bijvoorbeeld inzake aansprakelijkheid voor schade door onvoldoende stagebegeleiding, scherpen de inspanningsverplichtingen van de instellingen aan. Universiteiten en hogescholen zullen zich, voor zover ze dat al niet doen, moeten bezinnen op de juridische houdbaarheid van het beleid en de gedragingen van het personeel. Voorkomen van schade is daarbij beter dan repareren. Beheerst gebruik van juridisch risicomanagement kan een bijdrage leveren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Juridisch

Fusies

Sijbolt Noorda

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Analyse & Commentaar

Peter Kwikkers

In TH&MA2 (p.48-49) is voorgesteld om, na onderwijs en onderzoek, het hoger onderwijs een derde – vernieuwende – functie als ‘geweten van de samenleving’ te geven met een richtinggevend wetsartikel: ‘Universiteiten en hogescholen bevorderen het moreel vermogen van de bevolking.’ In dit tweede artikel van een drieluik gaat het om een omvattend concept voor de overheid: De Onderwijzende Staat als leitmotiv voor de wetgevende en uitvoerende macht, voor de politiek die een ordening behoeft die een
duurzaam zelfsturend vermogen van individuen, bedrijven en organisaties bevordert. Hierna volgt een raamvertelling met tien vensters die pleit voor dit leidend concept dat ook in een nieuw Europees Verdrag en als uitwerking van de Lissabon-doelstellingen op zijn plaats zou zijn.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Analyse en Commentaar

Talent in de spagaat

Evert Bisschop Boele

Talent is een hot item in het hoger onderwijs. In dit artikel wordt betoogd dat talent feitelijk op twee manieren gedefinieerd wordt: als te verwezenlijken potentieel van iedere student, en als excellentie. Beide definities sluiten elkaar niet uit, maar in de praktijk lijkt in het hbo de aandacht vooral uit te gaan naar talent als potentieel, en minder naar excellentie. Om ook aandacht te geven aan excellente studenten in het hbo (‘professioneel talent’) wordt een drieslag geïntroduceerd: het gaat in het hbo om het herkennen, erkennen en stimuleren van professioneel talent. Het artikel sluit af met een beknopte beschrijving van het recent geformuleerde talentenbeleid van de Hanzehogeschool Groningen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Studentenbeleid