2007, Nummer 1

Overhead van hogescholen en universiteiten staat meestal in een negatief daglicht. Maar wat opvalt in deze uitgave is dat er geen duidelijke omschrijving is wat onder overhead van hoger onderwijs instellingen verstaan moet worden, laat staan dat er betrouwbare cijfers of benchmarks beschikbaar zijn.

De veranderagenda: de organisatie van het onderzoek in de hogescholen

Frans Leijnse, Jacqueline Hulst en Loek Vroomans

Het hoger beroepsonderwijs aan de hogescholen is traditioneel overwegend georiënteerd op de eisen die de professionele beroepspraktijk stelt. Hoewel, anders dan in het middelbaar beroepsonderwijs, heeft de overheid geen omvangrijk formeel mechanisme ingesteld om de kwalificatie-eisen van professies te vertalen naar bindende eindtermen voor de opleidingen (de zogeheten kwalificatiestructuren) en hebben de hogescholen zich van oudsher gericht op overleg met het werkveld om hun opleidingen actueel te houden. Dit gebeurt zowel op het niveau van de afzonderlijke opleidingen, in de vorm van de zogeheten ‘werkveldcommissies’, als op nationaal niveau in het ‘landelijke opleidingsoverleg’. Als gevolg hiervan is het oordeel van werkgevers over de inzetbaarheid van afgestudeerden van de hogescholen in het algemeen positief 1.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Geen

Kwaliteitszorg van onderzoek in het hbo

Marijk van der Wende, Frank Wamelink & Paul van Deursen

Sinds enkele jaren functioneren de lectoren in het hbo waarmee invulling wordt gegeven aan het onderzoek als nieuwe functie van deze sector. In de eerste periode werden evaluaties van de lectoraten op sectorniveau geïnitieerd. Deze hadden een formatief en beschrijvend karakter en werden voornamelijk uitgevoerd in het kader van de beleidsverantwoording op landelijk niveau. Kwaliteitszorg van de onderzoeksfunctie van het hbo zal volgens het wetsontwerp WHOO echter ook tot de verantwoordelijkheid (als onderdeel van de zorgplicht) van de individuele instellingen gaan behoren. In dit kader heeft Hogeschool Utrecht (HU) in 2005 het initiatief genomen een systeem voor de evaluatie en kwaliteitszorg van het onderzoek te (laten) ontwikkelen. De ontwikkeling vond plaats door externe adviseurs in samenwerking met de medewerkers beleid en kwaliteitszorg en de lectoren van Hogeschool Utrecht. Inmiddels wordt het systeem in pilots uitgetest en is disseminatie naar andere hogescholen en breder overleg binnen het hoger onderwijs tot stand gekomen. Hierbij wordt aangesloten bij de KNAW-discussie over een bredere beoordeling van onderzoek, dat wil zeggen niet alleen op basis van de bijdrage aan ontwikkeling van de discipline, maar inclusief een waardering van toepassing en valorisatie als kwaliteit van onderzoek en door middel van het betrekken van een bredere groep van stakeholders bij beoordeling (extended peer review).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden:

Toezicht en verantwoording in het hoger onderwijs: WHOO cares?

Corrie Snelders

Krap drie weken voordat hij aftrad als staatssecretaris voor het hoger onderwijs, op 8 juni 2006, stuurde Mark Rutte het al enige tijd aangekondigde voorstel voor de Wet hoger onderwijs en onderzoek1 (verder: het wetsontwerp) aan de Tweede Kamer. Het wetsontwerp regelt onder andere het bestuur en toezicht van universiteiten en hogescholen2. Over dat onderwerp maak ik in dit artikel een aantal opmerkingen. Ik beperk mij daarbij tot de situatie van de bekostigde instellingen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Toezicht

Kennis? Vaardigheden?

Johan L.Vanderhoeven

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Overhead

Duco Adema

Redactioneel.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead | Redactioneel

Overhead aan de Vlaamse Universiteiten

Serge Simon

In dit artikel gaan we dieper in op de ‘overhead’-problematiek zoals deze bestaat bij de Vlaamse Universiteiten. Met overhead worden meestal de indirecte kosten bedoeld die ontstaan bij de betrokken universiteit bij het uitvoeren van één of meerdere academische activiteiten, in het bijzonder onderzoek, maar ook bij wetenschappelijke en maatschappelijke dienstverlening of onderwijs. De overhead wordt dan als een ‘vergoeding van de centrale beheerskosten en algemene exploitatiekosten’ betiteld. Deze overhead wordt meestal uitgedrukt door een zeker percentage te nemen op de directe onderzoekskosten. Een project met directe projectkosten van 100, en een overhead van 17 procent zal dus in totaal 117 kosten. Discussies over overhead voor projecten passen vaak binnen een meer globale discussie die vrijwel voortdurend binnen universiteiten gevoerd wordt (of woedt?) over de middelen die ter beschikking moeten of kunnen staan van de kernprocessen ten opzichte van de middelen die nodig zijn voor ondersteunende, beleidsvoorbereidende of managementactiviteiten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead

Overheadregeling aan de Vlaamse universiteiten: waarom naar 17 procent?

Prof. K. Debackere

Bijlage.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead

Overkill aan overhead?

Ib Waterreus

In 2004 heeft de Onderwijsraad een verkenning Bureaucratisering in het onderwijs gepubliceerd. Deze verkenning maakt in de eerste plaats duidelijk dat het om een complex onderwerp gaat waar relatief weinig over bekend is. Zowel in Nederland als in andere landen is het empirische onderzoek naar bureaucratisering en kostendoelmatigheid beperkt. Wel concludeert de raad dat het aandeel van de onderwijsmiddelen voor administratie en beheer sinds 1980 fors zijn toegenomen: met 80 procent in het hbo en 30 procent in het WO. Belangrijkste oorzaak hiervan ligt in het feit dat de onderwijsmiddelen per student zijn afgenomen, terwijl de beheerstaken met name op rijksniveau zijn toegenomen. Mede in reactie op deze verkenning zijn verschillende initiatieven ontplooid, zoals de ontwikkeling van een bureaucratiemeter door het ministerie van OCW en pogingen in verschillende onderwijssectoren om de uitgaven te benchmarken.1

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead

Meting van onderwijs op hogescholen

Jan Bouwens & Anne Marie Oudemans

In kranten en de Tweede Kamer wordt geklaagd over de bureaucratie die zich meester zou hebben gemaakt van de Nederlandse hogescholen. Probleem is dat mensen geneigd zijn informatie ten gunste van zichzelf uit te leggen. Zo kan men stellen dat investeringen in internationalisering goed zijn omdat het de student in staat stelt een halfjaar naar het buitenland te gaan. Probleem is echter dat er geen meetlat bestaat waar zo’n succes tegen af kan worden gezet. Wat nog erger is, is dat er verschillende opvattingen bestaan over wat bureaucratie is. Sommige hogescholen menen dat ICT- investeringen niet tot bureaucratie mogen worden gerekend omdat men onder meer in onderwijsmodules investeert. Het gevolg hiervan is dat elke hogeschool er een eigen opvatting en dus meting van bureaucratie op nahoudt. Om dit probleem te omzeilen vragen we ons af hoeveel geld direct aan onderwijs wordt besteed . We betogen dat het mogelijk is om de hoeveelheid gegeven onderwijs nagenoeg zonder tussenkomst van de hogeschool te meten. Door gebruik te maken van collegeroosters en het gegeven aantal studenten kan men exact uitrekenen hoeveel geld de hogeschool beschikbaar heeft en hoeveel geld de hogeschool besteedt aan onderwijsuren. Het verschil hiertussen wordt in onze benadering aangemerkt als bureaucratie, dat wil zeggen middelen besteed om het hoofdproces mogelijk te maken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead

Overhead en hoger onderwijs: een zoektocht naar transparantie

J. Joling, P.C.M. Koedijk & D.M. Swagerman

De laatste jaren houdt de besteding van middelen in het hoger onderwijs veel gemoederen bezig. Media berichtten regelmatig over instellingen die onevenredig veel geld zouden besteden aan niet-primaire activiteiten, ten koste van ‘het onderwijs’. Ook de politiek bemoeide zich duchtig met de discussie en schroomde niet instellingen aan de schandpaal te nagelen die geld zouden verkwisten aan ‘overhead’. Wat er onder deze begrippen en de vermeende onevenredigheid in besteding tussen beiden verstaan zou moeten worden, bleef echter vaak in het vage. In een enkel geval waagden deskundigen een poging om de definitiekwestie aan de orde te stellen. Zij stelden de vraag of onder zogenaamde primaire activiteiten alleen het geven van onderwijs verstaan moet worden of dat daar meer onder dient te vallen. Bestaat onderwijs alleen uit datgene wat met de metafoor ‘handen in de klas’ wordt aangeduid, of valt daar bijvoorbeeld ook de roostermaker of de amanuensis onder? De discussie ging met andere woorden over de vraag waar de streep wordt getrokken tussen primaire en secundaire activiteiten, of, in een verwante terminologie, tussen directe en indirecte activiteiten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead

Onder professoren

Judith Kayser & J.T. Fokkema

Aan de Technische Universiteit te Delft is op instigatie van Rector Magnificus prof. dr. ir. J.T. Fokkema initiatief genomen om het College van Bestuur meer aansluiting te laten vinden met de hoogleraren. In samenwerking met organisatiedeskundige drs. Judith Kayser heeft de rector daartoe een interventie ingericht, waarbij het bestuur in gesprek is geraakt met de wetenschappers. De resultaten waren boven verwachting goed. ‘We hebben een paar zeer verrassende, verfrissende confrontaties gehad.’ De auteurs hebben dit artikel geschreven als reflectie op het werk dat zij de afgelopen twee jaar hebben verricht. In het artikel wordt achtereenvolgens ingegaan op een meer theoretische beschouwing van het probleem, een concrete beschrijving van de interventie, de resultaten en de conclusie die zij aan de ervaring hebben verbonden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personeelbeleid

Boeken & Bladen

Hans van Hout

Toetsen in het hoger onderwijs. Door Henk van Berkel en Anneke Bax (red.). 2006. Houten: Bohn Staf- leu van Loghum (2e druk). ISBN 90 313 4811 2. 29,50 hardcover.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Boeken en Bladen

Jeder denkt an sich, nur ich denke an mich

Sijbolt Noorda

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Peer support in de Utrechtse opleiding Fysiotherapiewetenschap

Jan Prins, Miranda Velthuis, Roland van Peppen en Nico van Meeteren

In de Pre-Master en Master of Science Fysiotherapiewetenschap, een deeltijdopleiding van de Universiteit Utrecht, leren studenten door projectmatig samen te werken aan wetenschappelijk onderzoek. Voor het onderwijs rond de individuele projecten zijn studenten ingebed in de ‘Peer Support Group’ (PSG). Deze is op te vatten als een ‘community of practice’ waarin zes tot tien studenten participeren die afkomstig zijn uit verschillende jaren van de opleiding. Zij worden in de PSG gesuperviseerd door een docentonderzoeker van de Utrechtse groep Fysiotherapiewetenschap en in de gelegenheid gesteld geboden kennis en ervaringen te delen met betrekking tot één gezamenlijk voor de fysiotherapiewetenschap relevant onderzoeksthema.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Geen | Studentenbeleid

Physical therapy adds little to back pain treatment

Frost H, Lamb SE, Doll HA, Carver PT, Stewart-Brown S.

Apendix.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Overhead

So Far Yet So Near

Leo Goedegebuure

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column