2008, Nummer 3

In nogal wat commentaren wordt kritiek geuit op het rapport van de commissie-Dijsselbloem. In deze uitgave van TH&MA meer analyses en commentaar op het rapport én hoe het verder moet met de voortdurende behoefte aan onderwijsvernieuwing.

Numeriek rendement in het wo

Hans van Hout

Het beleid van de overheid is erop gericht om een groter deel van een jaarcohort een ho-diploma te laten behalen. Dat kan gerealiseerd worden door instroom van groepen die tot nu toe in beperkte mate deelnamen aan het ho. Andere maatregelen zijn er vooral op gericht om degenen die deelnemen ook naar de eindstreep te brengen. Winst bij het wo zal vooral behaald moeten worden door uitval en vertraging te verminderen, omdat vwo’ers al voor bijna honderd procent naar het ho gaan. In het wo haakt ongeveer 25 procent af in het eerste jaar. Dat is een dramatisch cijfer, maar niet in de zin van uitval uit het ho. De meeste studenten komen vroeg of laat weer terug in het ho. Het levert dus naast teleurstelling en onzekerheid voor de student vooral vertraging op omdat de eventueel behaalde studiepunten doorgaans in de nieuwe opleiding niet gehonoreerd worden en de student weer van voor af aan moet beginnen. Het kost daarmee ook de instellingen veel geld. Minister, onderwijsraad, VSNU en studentenvakbonden zijn het er allemaal over eens dat dit een ongewenste situatie is. Toch is het vraag of het zal lukken om de percentages substantieel te verbeteren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Rendement

De student is niet de enige klant

Marc la Chapelle

In de afgelopen anderhalf jaar hebben meer dan 15 ROC’s en hbo’s besloten tot het invoeren van een Customer Relationship Management-systeem. CRM in het hoger onderwijs? Duidt dit op een vercommercialisering van de branche, of is er iets anders aan de hand?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Geen | Studentenbeleid

De academische lerarenopleiding primair onderwijs

Theo Wubbels, Rachel Streefland & Karel Stokking

Op vrijdag 22 februari 2008 kopte Trouw: universitaire opleiding juf en meester. Het bericht meldde dat de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht gezamenlijk een nieuwe opleiding starten per 1 september 2008 waarin studenten via een geïntegreerd programma twee diploma’s kunnen behalen: zowel een universitair bachelordiploma onderwijskunde als een hbo-bachelordiploma PABO. In termen van het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs gaat het echter niet om een nieuwe opleiding.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Geen

Onderwijsvernieuwing revisited

Duco Adema

Redactioneel.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Redactioneel

Een commissie op de stoel van de onderwijswetenschappen

P.R.J. Simons

De commissie-Dijsselbloem heeft geluisterd naar wetenschappers (onder wie ondergetekende), maar heeft ze niet goed begrepen, selectief van hun interviews gebruikgemaakt en op eigen houtje en met één pennenstreek wetenschappelijke debatten beslist. Ik geef hiervan enkele voorbeelden: internationale vergelijkingen, resultaten van onderwijsvernieuwing, het nieuwe leren, evidence based education en onderwijsvernieuwing van onderop.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Het ongelijk van Dijsselbloem

Marc Vermeulen

In den beginne was er het paard... Het was een lelijk, ongetemd en lomp beest, onberekenbaar, sterk en stinkend. Gaandeweg slaagde de mens erin het paard te domesticeren en steeds beter in te schakelen in het dagelijks leven vooral daar waar kracht vereist was: voor de ploeg, in de tredmolen of voor een rijtuig. Die laatste toepassing werd vervolgens tot grote hoogte geperfectioneerd. Rijtuigen ontstonden er in vele maten, van een simpele boerenkar tot onze gouden koets. In de negentiende eeuw begonnen mensen te experimenteren met voertuigen die door een motor aangedreven werden. De eerste automobielen waren breekbaar, niet comfortabel en moesten begeleid worden door een ruiter (te paard) met een rode vlag. Stel nu dat er een parlementaire adviescommissie had moeten kijken naar de kwaliteit van deze vernieuwing en ze had dat moeten doen zo rond 1910. De kans is groot dat alle ontwikkelwerk aan auto’s verboden was. Dit is het kerndilemma bij de beoordeling van innovaties.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Hoe verder na Dijsselbloem?

W.H.F.W. Wijnen

Nu de intensiteit van de schermutselingen rond het rapport van de commissie-Dijsselbloem (‘Tijd voor Onderwijs’) duidelijk minder wordt, is het misschien zinvol om even stil te staan bij de vraag: Hoe nu verder? De publiciteit over het rapport zou de suggestie kunnen wekken dat het werken aan onderwijsvernieuwing maar beter achterwege kan blijven. Recente vernieuwingen van het onderwijs als basisvorming, tweede fase en vmbo worden immers beschouwd als mislukt en de bestraffende vinger wijst in heel wat richtingen: de overheid, de Tweede Kamer, de procesmanagers, de pedagogische centra, de onderwijsdeskundigen, de inspectie, het ministerie, de schoolleiders enzovoort.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Professioneel leraarschap en onderwijsinnovatie

Hubert Coonen

De Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (2008) heeft de gemoederen behoorlijk beziggehouden. Het optreden van de overheid bij grootschalige onderwijsvernieuwingen in het voortgezet onderwijs, waaronder de invoering van de tweede fase, de ontwikkeling van het vmbo en de aandacht voor het ‘nieuwe leren’, werd door de commissie met een groot politiek mea culpa aan de kaak gesteld en als volledig mislukt beschouwd. Het beleid was inhoudelijk onvoldoende doordacht en beproefd, er werd om politieke redenen vaak te voortvarend geopereerd, er was
te weinig tijd alsook te weinig geld en de betrokkenheid van het onderwijsveld was onvoldoende.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing | Professionalisering

Zeven lessen succesvoller vernieuwen

Jan Geurts & Willem van Oosterom

De centrale conclusie die de commissie-Dijsselbloem trekt uit haar analyse van de onderwijsvernieuwingen in het voortgezet onderwijs (vo) van de laatste twintig jaar is dat deze de kwaliteit van het onderwijs niet echt hebben gediend. Het is daarom nodig de vernieuwing van het onderwijs wezenlijk anders te gaan organiseren. In de ogen van de commissie behoort de overheid zich te beperken tot het ‘wat’ of het uiteindelijke resultaat dat het onderwijs moet opleveren. Professionals of docenten zijn aan zet als het gaat om het ‘hoe’, dat wil zeggen op welke manier de gewenste resultaten tot stand dienen te komen. In de afgelopen jaren hebben wij in het kader van audits veel gesprekken gevoerd met bestuurders, directeuren, docenten en leerlingen over vernieuwingen in het beroepsonderwijs.1 Op basis van deze ervaringen komen wij, geheel in lijn met wat de commissie over het vo zegt, tot de conclusie dat ook in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs op de meeste scholen een grote kloof bestaat tussen het management en de professional.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

De ongemakkelijke waarheid achter het Dijsselbloem-rapport

Frans de Vijlder

Het proces naar en het verschijnen van het rapport van het parlementair onderzoek naar de onderwijsvernieuwingen heeft in de Nederlandse onderwijswereld veel losgemaakt. Het rapport is naar een aantal partijen, waaronder de politiek zelf, hard in zijn conclusies en dat is van de opstellers een bewuste keuze geweest. De emoties zijn hoog opgelopen en sommigen hebben over, of naar aanleiding van, het rapport wel heel stevige uitspraken gedaan. Een aantal mensen in en rond het veld meent er hun gelijk voor ‘twintig jaar afbraak van het onderwijs’ in terug te kunnen lezen. De verantwoordelijken worden aangewezen: de pedagogische centra, de bewindslieden van vooral de PvdA, de ideologische procesmanagers.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijsvernieuwing

Als hbo-docenten konden kiezen, kozen ze dan voor accreditatie?

Everard van Kemenade, Ad Vermeulen & Teun Hardjono

Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de effecten van accreditatie in het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen. De Inspectie van het Hoger Onderwijs heeft een midterm review uitgevoerd in 2005 en de eerste helft van 2006. Naast dit onderzoek heeft iedereen van enig belang in het hoger onderwijs wel een mening over het effect van accreditatie. Legio artikelen, presentaties op conferenties en notities zijn verschenen alsook een aantal boeken. Wat de docent van accreditatie vindt, komt echter vooral uit de wandelgangen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Accreditatie

Fracasomania in het onderwijs

Erik Gerritsen

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Groeibehoefte van docenten binnen het primaire proces: Determinanten voor een specialistische carrièreontwikkeling

Karin Sanders, Remko Schuurmans en Hubert Coonen

In de huidige discussies over carrièreontwikkeling in het onderwijs gaat het vooral om de professionele groei van docenten. Hiermee lijkt het onderwijs vooral geschikt voor docenten met een sterke groeibehoefte: docenten die zich primair richten op verdere ontwikkeling en verfijning van kennis en vaardigheden binnen het eigen vakgebied. In dit artikel worden aan de hand van een vragenlijst gegevens van 145 docenten uit het voortgezet onderwijs verzameld. De groeibehoefte van docenten wordt gerelateerd aan het kunnen (vooropleiding, locus of control en doeloriëntatie) en het willen (intrinsieke motivatie), evenals aan de mogelijkheden die zij percipiëren om binnen hun werksituatie te kunnen leren (taakidentiteit en autonomie). Uit de resultaten blijkt dat naarmate docenten meer gericht zijn op het verwerven van meesterschap, waarin ze zich richten op het ontwikkelen van bekwaamheden, ze meer een interne locus of control hebben en ze meer autonomie in hun baan percipiëren, ze meer behoefte hebben om zich te ontwikkelen in kennis en vaardigheden in hun eigen vakgebied. In de discussie van dit artikel wordt ingegaan op de maatschappelijke en wetenschappelijke implicaties van deze resultaten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personeelbeleid

De school, niet het systeem

Sijbolt Noorda

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Boeken & Bladen

Frans de Vijlder

Horizontalisering in de schaduw van de macht – Horizontale verantwoording bij zelfstandige bestuursorganen
Thomas Schillemans (2007) Den Haag, Lemma

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Boeken en Bladen