2009, Nummer 2

In Vlaanderen is de Bolognastorm nog lang niet gaan liggen. Dwarsverbanden tussen hogescholen en universiteiten ontstaan bij de vleet, maar over waar het uiteindelijk naar toe gaat, lopen de meningen uiteen.

Tweesnijdend zwaard: Universiteit Utrecht stimuleert de loopbaan van vrouwen in de wetenschap

Yvonne van Rooy, Age Halma en Juditha Melssen

Met vijftien procent vrouwelijke hoogleraren scoort de Universiteit Utrecht weliswaar boven het landelijk gemiddelde, maar nog altijd te laag volgens het college van bestuur. De Universiteit Utrecht is daarom vier jaar geleden gestart met een pilot ‘mentoring en coaching’ om vrouwen vroeg in hun loopbaan te ondersteunen bij de weg omhoog. Jonge vrouwelijke wetenschappers krijgen een mannelijke hoogleraar als mentor en kunnen daarna gebruikmaken van een coach. Het is een leerproces aan twee kanten. De vrouwen krijgen aan het begin van hun loopbaan gerichte adviezen. En mannelijke hoogleraren krijgen beter zicht op de problemen waarmee vrouwen geconfronteerd worden; zij worden zich meer bewust van de cultuur die vaak in het voordeel van mannen is. Een tweesnijdend zwaard dus. De evaluatie van de pilot was zo positief dat het programma nu over alle faculteiten is uitgerold.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personeelbeleid

Binding van allochtone studenten creëert hoger studiesucces

Dominique Waterval en Mohammed Meziani

Wanneer een werknemer spanning ervaart met de organisatiecultuur waarin hij dagelijks werkzaam is, kan dat leiden tot verzuim en uitstroom. Wat voor medewerkers binnen een bedrijf geldt, geldt ook voor studenten en hun opleiding: een student die zich niet prettig en thuis voelt op zijn onderwijsinstelling is sneller geneigd de opleiding te verlaten of studievertraging op te lopen. De uitdaging waar onderwijsinstellingen voor staan, is om binding te creëren én te houden met een steeds heterogener wordende studentenpopulatie. Zij moeten een leeromgeving creëren waarin elke student zich in zeker mate ‘thuis voelt’. Vooral bij allochtone studenten blijkt dit van belang te zijn. Welke rol kan diversiteitsbeleid hierin spelen?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Allochtonen

Hoger onderwijs in soorten en maten

Sijbolt Noorda

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column

Vlaamse hogescholen weldra universiteit?

Duco Adema en Ton van Weel

Redactioneel.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Redactioneel

Bologna en hogeronderwijsbeleid

Noël Vercruysse

Straks vieren we op verschillende plaatsen tien jaar Bologna. Op 19 juni 2009 is het exact tien jaar geleden dat 31 ministers van hoger onderwijs of hun vervangers van 29 landen de oorspronkelijke Bolognaverklaring in Bologna hebben ondertekend. De ministeriële conferentie op 28 en 29 april 2009 in Leuven en Louvain-la-Neuve komt net voor de tiende verjaardag en de grootse viering in Wenen en Budapest op 10 en 11 maart 2010 komt erna. Het communiqué dat de ministers van hoger onderwijs in Leuven en Louvain-la-Neuve zullen goedkeuren, zal de bakens uitzetten en de strategie bepalen van het Bolognaproces in het tweede decennium. Dat is het grote belang van de Leuven-conferentie die in partnership wordt georganiseerd door vier ministers van hoger onderwijs. Het is dan ook een echte transnationale onderneming. In het artikel zal niet verder ingegaan worden op de viering van 10 jaar Bologna, maar zal vooral getracht worden te reconstrueren wat de relatie is tussen het Bolognaproces, het Vlaamse hogeronderwijsbeleid en het EU-hogeronderwijsbeleid.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

Vlaamse koepels VLIR en VLHORA worden Vlaamse Universiteiten en Hogescholen Raad (VLUHR)

Rosette S’Jegers en Ann Verreth

Instellingsbesturen hebben zich in Vlaanderen al geruime tijd verenigd in koepels. De Vlaamse universiteiten verenigden zich al halverwege de jaren zeventig. Na het fusieproces van de hogescholen in 1994/1995 bundelden ook zij hun krachten in één koepelorganisatie. De twee ledenorganisaties groeiden in de jaren nadien uit tot officiële adviesorganen en namen verschillende taken op zich. Het Structuurdecreet kende in 2003 nog de rol toe van evaluatieorganen die de visitaties coördineren aan de twee koepels. Hetzelfde decreet voerde ook de associaties in die hogescholen en universiteiten nauw doet samenwerken. De roep om een één gemaakte koepel voor heel het hoger onderwijs – met de minister voorop – klonk sindsdien steeds luider. Op dit moment liggen in het Vlaams Parlement de plannen daarvoor op tafel om voor het einde van 2009 van start te kunnen gaan. In deze bijdrage gaan de secretaris-generaal van de VLHORA en de algemeen directeur (ad interim) van de VLIR dieper in op de wordingsgeschiedenis, de voordelen en de uitdagingen in tijden van economische crisis van de nieuwe koepel.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

Kwaliteitszorg in Vlaanderen en de rol van VLIR en VLHORA

Marleen Bronders & Klara De Wilde

In 2004-2005 werd in het hoger onderwijs in Vlaanderen, naast de bachelor-masterstructuur, een accreditatiestelsel ingevoerd. Aan het bestaande stelsel van interne en externe kwaliteitszorg werd een extra luik toegevoegd, de accreditatie. Vlaanderen heeft bij de invoering van het accreditatiestelsel een aantal bewuste keuzes gemaakt. Zo is er expliciet voor geopteerd om, naast de verantwoordingsfunctie, een sterke nadruk te blijven leggen op de verbeterfunctie van de externe kwaliteitszorg. In dit licht werd er ook voorzien om bij een negatieve accreditatiebeslissing de opleidingen een ‘tweede kans’ te geven in de vorm van een tijdelijke erkenning. Verder werd er bewust voor gekozen om het eigenaarschap van de externe kwaliteitszorg blijvend bij de sector zelf te leggen en om de visitaties clustergewijs te organiseren. Hierna wordt verder ingezoomd op de operationalisatie en consequenties van deze keuzes. De huidige visitatie-accreditatiecyclus eindigt in Vlaanderen in 2012-2013 en de discussie over de toekomst van het Vlaamse kwaliteitszorgsysteem is dan ook volop aan de gang. Verder is er ook een aantal andere ontwikkelingen op het vlak van kwaliteitszorg binnen het hoger onderwijs in Vlaanderen, meer bepaald binnen het hoger beroepsonderwijs en de lerarenopleidingen, dat in onderhavig artikel wordt belicht.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

Katholieke hogescholen kiezen resoluut voor integratie

Wilfried Van Rompaey

De implementatie van de Bolognaverklaring (1999) door het Structuurdecreet (2003) zorgde ervoor dat een echt begin gemaakt werd met de Vlaamse hogeronderwijsruimte. Voortaan bestond er één kader voor zowel hogescholen als universiteiten. Tevens werd er met brede instemming voor geopteerd om de tweecycli-opleidingen van de hogescholen uit te bouwen tot volwaardige academische opleidingen die gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek. Nu dit academiseringsproces goedweg halverwege is, moet Vlaanderen volgens de katholieke hogescholen de volgende stap in dit proces zetten: de integratie van de geaccrediteerde tweecycli-opleidingen na 2012/2013 in de universiteiten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

Laat de maatschappelijke behoefte het uitgangspunt zijn!

Frans Verheeke

De rationalisatiecommissie-Soete poneert de ‘integratie’ van de academisch gerichte opleidingen van de hogescholen in de universiteiten. De Unie van de Vlaamse Autonome Hogescholen (UVAH – de vroegere rijkshogescholen) heeft naar aanleiding hiervan al eerder haar bezorgdheid geuit, zowel over de verschraling die dit zou kunnen betekenen voor de professioneel gerichte opleidingen als over de nadelige gevolgen van een ‘universitarisering’ voor de geacademiseerde hogeschoolopleidingen. Vanuit dit perspectief blijft de UVAH voorstander van een volledige integratie van academisch én professioneel gerichte opleidingen in de onderscheiden universiteiten, waarbij de specifieke eindtermen van de geacademiseerde hogeschoolopleidingen behouden blijven. De UVAH stelt evenwel vast dat daarvoor bij de universiteiten vooralsnog geen draagvlak bestaat. In opvolging daarvan wil de UVAH met deze standpunttekst een basis bieden om tot een voor alle partijen aanvaardbare oplossing te komen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

Het samenspel tussen hogescholen en universiteiten

Prof. dr. Martine de Clercq

In deze bijdrage wordt vanuit een historisch perspectief (tegen de achtergrond van de Vlaamse decreten van 1991, 1994, 2003 en 2008) nagegaan hoe de samenwerking tussen universiteit en hogeschool gradueel werd mogelijk gemaakt en uitgewerkt. Er wordt daarbij ingezoomd op een casus, in casu de HUB, de Hogeschool-Universiteit Brussel, als concreet experiment: een unieke samenwerking tussen de hogeschool EHSAL (reeds een fusie van een aantal hogescholen – in 2008 nog met VLEKHO en HONIM) en de universiteit K.U. Brussel, beide ook partners in de Associatie K.U. Leuven. Welke zijn haar uitdagingen en troeven? Hoe kan zij functioneren binnen het LUS (Leuvens Universitair Systeem)? Hoe kan zij in Brussel samenwerken met de partners van de Universitaire Associatie Brussel? In welke mate beantwoordt zij aan het criterium ‘kwaliteit’ en draagt zij op een wezenlijke manier bij aan het wetenschappelijk gefundeerd en praktijkgeoriënteerd onderwijs in het hogeronderwijslandschap? Hoe ervaart zij haar Brusselse missie tegen de achtergrond dat het Brusselse hoger onderwijs qua studentenaantal onder druk staat?

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

De casus van verpleegkunde en vroedkunde binnen de Associatie K.U.Leuven

Walter Sermeus

Het verpleegkundig onderwijs heeft in de voorbije tien jaar een reeks van hervormingen gekend: het Hogeschooldecreet in 1994, de bachelor-masterhervorming in 2003 en recentelijk de hervorming van de vierde graad beroepssecundair onderwijs naar hbo 5 in 2009 (het Vlaamse equivalent van de Nederlandse associate degree). Dit creëert een opleidingscontinuüm voor verpleegkunde van gegradueerde (voorheen gediplomeerde) over bachelor naar master in de verpleegkunde. In de samenwerking tussen hogescholen en universiteiten is vooral het Structuurdecreet van 2003 belangrijk geweest. In artikel 61 is immers voorzien dat hogescholen en universiteiten masteropleidingen in verpleegkunde en vroedkunde, maatschappelijk werk en toerisme kunnen aanbieden. Voor verpleegkunde heeft dit geleid tot een nieuwe opleiding master in verpleegkunde en vroedkunde, die in vier van de associaties (UGent, V.U.Brussel, U.Antwerpen en K.U.Leuven) wordt aangeboden. Dit is een éénjarige opleiding van 60 studiepunten. Overgang tussen de bachelor- en de masteropleiding wordt geregeld via een schakelprogramma van 60 studiepunten. Recentelijk zijn deze vier opleidingen gevisiteerd en geaccrediteerd.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Bologna

Academisering en de intrinsieke motivatie van NHTV-lectoren en -docenten

Woutje de Zeeuw

NHTV internationaal hoger onderwijs Breda is te typeren als een hogeronderwijsinstelling met een beperkte omvang die zich beweegt op een aantal specifieke domeinen: digital entertainment, hospitality, mobiliteit, toerisme en vrije tijd. Zo’n gespecialiseerde onderwijsinstelling heeft een onderscheidend karakter nodig om haar bestaansrecht te waarborgen. Aanvankelijk was het onderscheidende karakter gebaseerd op de monopoliepositie van enkele opleidingen. De afgelopen jaren waren internationalisering en kwaliteitshogeschool de speerpunten. Voor de komende jaren is academisering als strategisch speerpunt toegevoegd. Begin april heeft NHTV toestemming gekregen om als eerste reguliere hbo-instelling per 1 september 2009 de wo-bachelor Vrijetijdswetenschappen aan te bieden. Verderop in dit nummer van TH&MA geven ook Hans Uijterwijk en Frans Schouten (NHTV) hun visie op de accreditatie.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academisering

De lange mars door het binaire landschap

Hans Uijterwijk en Frans Schouten

Met de accreditatie van de wo-bacheloropleiding Vrijetijdswetenschappen aan NHTV internationaal hoger onderwijs Breda is een belangrijke stap gezet in de verdere ontwikkeling van het hoger onderwijs in Nederland. Hiermee wordt ook de cirkel gesloten die ooit begon met de belangrijke bijdrage die het NWIT, één van de voorlopers van NHTV, geleverd heeft aan de ontwikkeling van de vrijetijdswetenschappen aan de, toen nog jonge, Universiteit van Tilburg. In zekere zin zou men kunnen zeggen dat de verloren zoon weer terug is op de thuisbasis. Deze gang van zaken geeft ook de dynamiek aan binnen het hoger onderwijs in Nederland na de invoering van de Bama-structuur. Nieuwe mogelijkheden en kansen doen zich voor, zeker voor instellingen met een uitzonderlijk profiel, en NHTV neemt daarin inderdaad een bijzondere positie in.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Academisering

Boeken & Bladen

Frans de Vijlder

International perspectives on the governance of higher education. Door
Jeroen Huisman (Ed.) (2009).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Boeken en Bladen

Excellentie

Frans de Vijlder

Hans Adriaansens over de Roosevelt Academy: een liberal arts & sciences college.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Excellentie

Personen & Instellingen

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Personen en Instellingen

CEO of academicus?

Alain Verschoren

Column.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Column